Beýik Britaniýa bilen Irlandiýanyň arasynda ýerleşýän Men adasyndan işçiler tötänden ýaşy 2000 ýyldan gowrak bolan bürünç çemçäni tapdylar. Artefakt demir asyryna (miladydan öňki 400-100-nji ýyllar) degişlidir we nahar iýmek üçin niýetlenmändir. Arheologlar munuň jadygöýlik däp-dessurlary üçin ulanylandygyny çaklaýarlar.
Şuňa meňzeş çemçeler Angliýada we Fransiýada wagtal-wagtal tapylýardy, ýöne bu Mene ştatyndan tapylan ilkinji tapyndy. Alymlar onuň häsiýetli aýratynlyklaryny belläp geçýärler: çanagy giň, tutawajy tegelek we çanagynyň içine haçyň suraty çyzyklar bilen haşamlanan.
Barlagçylar: "Şeýle çemçä suwuklyk guýlup, geljek çaklanypdyr" diýip düşündirýärler. Beýleki ýagdaýlarda şuňa meňzeş çemçeler taýly tapylypdyr. Arheologlar olaryň däp-dessur maksatly ulanylandygyna ynanýarlar, ýöne gadymy däp-dessurlaryň takyk jikme-jiklikleri ýitirilipdir.
Tapyndy Men adasynyň demir asyry arheologiki taýdan öwrenmekde ähmiýetlidigini görkezýär. Şol döwürde adada agaç we daş külbelerde mesgen tutan kiçi jemgyýetler ýaşapdyr. Bu ýerde berk kenarýaka şäherçeleri gurlupdyr. Mene şäherinde rim obalary barada hiç hili subutnama tapylmasa-da, arheologlar rim zatlaryna has köp duş gelýärler. Bu, megerem, Rim Britaniýasy bilen söwda gatnaşyklarynyň bolan bolmagynyň mümkindigini görkezýär.
