Niderlandlaryň Delft tehniki uniwersitetiniň (TU Delft) alymlary neýron torlaryny öwrenmek üçin beýniniň 3D (üç ölçegde) çap edilen nusgasyny döretdiler. Döredilen nusga neýronlaryň kämilleşmegine we olaryň biri-biri bilen baglanyşmagyna mümkinçilik berýär. Bu täze nusga hakyky beýniniň ýumşak nerw dokumasyna meňzeş ownuk nanosütünlerden ybaratdyr. Bu barada geçirilen ylmy barlagyň netijeleri Advanced Functional Materials žurnalynda çap edildi.
Adaty Petri gaplary öýjükleri ösdürip ýetişdirmek üçin ulanylýar. Emma olar tekiz we gaty bolany üçin, beýniniň tebigy süýümli gurşawyna laýyk gelmeýär. Şol sebäpden hem, alymlar ýörite 3D çap usulyny ulanyp, adamyň saçyndan müň esse inçe ownuk nanosütünçeleri döretdiler.
Bu nanosütünçeler neýronlara beýniniň gurşawy ýaly täsir edýär. Neýronlar bu ýerde hakyky beýnidäki ýaly ösüp, torlary emele getirýärler.
«Neýronlary aldap, olary hakykatdan hem beýni ýaly ýumşak gurşawda ýerleşýändir öýtdürýäris. Aslynda nanosütünçeleriň materialy gaty bolýar» diýip, barlag toparynyň ýolbaşçysy dosent Anjelo Akkardo düşündirýär.
Alymlar täze nusgany synagdan geçirdiler. Olar üç dürli neýron görnüşini nanosütünçeleriň üstünde ösdürip ýetişdirdiler. Netijede, neýronlar adaty tekiz Petri gaplaryndaky ýaly tötänleýin däl-de, belli bir tertipde ösüp, torlary emele getirdiler.
Barlagyň ilkinji awtory Georg Flamurakis, bu gurşawyň neýronlaryň kämilleşmegine ýardam berendigini belleýär. Nanosütünçeleriň üstünde ösen neýronlar, tekiz ýerlerde ösenler bilen deňeşdirilende has kämil boldy.
Bu täze nusga geljekde Altsgeýmer, Parkinson we autistik spektr ýaly nerw ulgamy bilen baglanyşykly keselleri öwrenmek üçin ulanylar.
