Internete baglanmak ýetginjeklerde gündiz ukuly ýagdaýda gezmegine we depressiýa düşmegine sebäp bolup biler

  • 15.04.2024 06:22
  • 11k+

Ýetginjekleriň internetden aşa köp peýdalanmagy olaryň ukusyna we şähdine ýaramaz täsir edýär. Angliýanyň, Malaýziýanyň we Awstraliýanyň alymlary dürli ýurtlaryň maglumatlary seljerilenden soň şeýle netijä geldiler. Gözlegiň netijeleri Information Technology & People žurnaly tarapyndan neşir edildi.

Hünärmenler interneti günde uzak wagtlap ulanmagyň we smartfonyň öňünde oturmagyň ýaşlarda ukusyzlygyň we depressiýa alamatlarynyň döremegine sebäp bolýandygyny anykladylar. Munuň sebäbi, internetiň olary durmuşdaky köp sagdyn çärelerden, mysal üçin, sosial gatnaşyklardan  we fiziki işjeňlikden binesip goýýandygy bilen baglanyşykly.
Gözlegiň awtorlaryndan biri, internetde sarp edilýän wagt, köplenç, çäksiz we tertipsiz bolýar. Käbir adamlar kompýuter oýunlaryny aşa köp oýnamazlyga çalyşýarlar, ýöne durmuşyň beýleki ugurlarynda (okuw, iş, dynç alşyň beýleki görnüşleri) internetiň ulanylmagynda hiç hili çäklendirmeler ýok.
Gözlegçiler internet bilen bagly bolmadyk çäreleriň meşhurlygyny artdyrmaga  çagyrýarlar: ukyny dogry guramaklyga höweslendirmek (ýatmazyň öňýany  enjamlardan gaça durmak), çagalary mekdepden soň sport bilen meşgullanmaga çekmek we biri-biri bilen janly aragatnaşyk saklamaklaryna kömek etmek. Şeýle hem, internetde oturýan wagtyňyzy çäklendirip, ony iş / okuw we dynç alyş bilen sazlaşykly utgaşdyryp paýlamaklyga düşünjeli çemeleşmek möhümdir.


10.03.2026 19:18
6.9k+

Alymlar adaty şpris bilen organizme goýberip bolýan «kiçijik bagyrlary» döretdi

Gepatit B we C ýaly bagyr keselleri, köplenç, bagyr ýetmezçiligine getirýär we bu ýagdaýda ýeke-täk çykalga transplantasiýa bolýar. Ýöne donor organlarynyň ýetmezçilik etmegi netijesinde köp hassalar saglyk ýagdaýy sebäpli hatda operasiýa garaşýanlaryň sanawyna-da girip bilmeýär...

10.03.2026 10:33
5.6k+

Aşgazanasty mäziň düwnük keselini dermanlara boýun egdirmegiň ýoly tapyldy

Alymlar aşgazanasty mäziň ragynyň himiýaterapiýa garşy durnukly bolmagyna kömek edýän mehanizmi anykladylar. Geçirilen barlaglar belli bir genetik üýtgeşmeleriň täsirinde çişiň has agressiw ýagdaýa geçip bilýändigini görkezdi...

09.03.2026 17:03
1.3k+

Alymlar Rett sindromyny bejermegiň has ygtybarly usulyny tapdylar

Amerikaly molekulýar biologlar Rett sindromyna sezewar bolanlaryň beýni öýjüklerinde MECP2 belogynyň işlenip çykarylyşyny takmynan 60% ýokarlandyrýan täze bejeriş usulynyň nusgasyny işläp düzdüler. TASS agentliginiň Beýlor lukmançylyk kollejiniň metbugat gullugyna salgylanyp berýän habaryna görä, bu açyş käbir genetik bejergilere garanyňda has ygtybarly we howpsuz bolar...

09.03.2026 15:18
2k+

Alymlar şokoladdan dermanlyk ähmiýeti ýokary bolan bal ýasadylar

Braziliýaly alymlar antioksidantlara baý bolan täze bir önümi — şokoladly baly döretdiler. Bu täsin iýmitiň esasy düzümi şokolad önümçiliginiň galyndysy bolan kakao gabyklaryndan emele gelýär. Science Daily žurnalynda...