Amerikanyň Fitch Ratings reýting gullugy Türkmenistanyň daşary ýurt walýutasyndaky uzak möhletleýin defolt emitentiniň reýtingi (IDR) boýunça çaklamasyny “Durnuklydan” “Pozitiw” derejesine üýtgetdi we defolt emitentiň reýtingini (IDR) “B +” derejesinde diýip tassyklady.
Türkmenistanyň IDR-lerine bolan garaýşyň täzeden gözden geçirilmegini esaslandyrmak bilen, Fitch reýtinge täsir edýän aşakdaky esasy faktorlary agzap geçýär:
Balanslary berkitmek - daşarky we özygtyýarly balanslar has ýokary energiýa bahalaryndan peýdalanýarlar. Maglumatlar häzirki operasiýalaryň hasabynyň 4,7 milliard dollar möçberinde položitel deňagramlydygyny (“Fitch”-iň ýyllyk jemi içerki önüm baradaky çaklamasynyň 6,9 göterimi) we gümrük esasly eksportyň bolsa, geçen ýyl bilen deňeşdirilende, 43 göterim ýokarlandygyny görkezýär.
Gullugyň saýtynda habar berlişine görä, Fitch, energiýanyň bahasynyň arzanlamagy we esasy çykdajylar bilen baglanyşykly importyň köpelmegi sebäpli peselip bilse-de, 2023-nji we 2024-nji ýyllarda položitel deňagramlylygyň dowam etmegine garaşýar.
Türkmenistanyň daşarky karzy 2022-nji ýylyň ahyrynda jemi içerki önümiň 6,1% -ine çenli azaldy we 2024-nji ýylyň ahyryna çenli durnukly bolmagyna garaşylýar. Häkimiýetiň sap daşary ýurt aktiwleri 2022-nji ýylda 4,9 milliard dollar artyp, 35,1 milliard dollara ýetdi we 2024-nji ýylyň ahyryna çenli jemi içerki önümiň 54 göterimine deň bolan 5,4 milliard dollar artmagyna garaşylýar.
Daşarky likwidligiň ygtybarly görkezijileri: uly taslama tölegleriniň tamamlanmagy we daşarky aktiwleriň bökmegi bilen onsuzam güýçli daşarky likwidligi ep-esli ýokarlandyrdy. Häzirki daşarky girdejiler bilen deňeşdirilende daşarky karz hyzmaty 2020-nji ýylda 26,8% bolanlygyndan 2022-nji ýylda 7,8% -e çenli azaldy.
Umuman aýdanyňda, Fitch Türkmenistan üçin amatly makroykdysady çaklamany berýär we has köp maýa çykdajylaryna we hususy sektora hökümetiň dowamly goldawyna garaşýar, gaz önümçiliginiň sähelçe ýokarlanmagy we gaýtadan işlenen önümlere bolan islegiň dowam etmegi 2023-nji we 2024-nji ýyllarda ösüşi goldamalydyr.
Fitch Ratings Türkmenistana 2021-nji ýylyň awgust aýynda durnukly perspektiwaly “B+” uzak möhletli daşary ýurt walýuta emitentiniň kesgitlenen bahasyny berdi we 2022-nji ýylyň fewral aýynda tassyklady.
B+ reýting ýurduň oňyn reýting toparynyň orta derejesinde durýandygyny we möhüm tebigy baýlyklar bilen berk balans görkezýändigini aňladýar. Jemgyýetçilik reýtingi banklar we beýleki guramalar, şol sanda ýurda maýa goýmak mümkinçiligine garaşsyz baha bermek isleýänler tarapyndan ulanylýar.
