Taýwanyň maliýe bazarlary öz taryhynda ilkinji gezek Hindistanyň fond bazaryny yzda galdyryp, 4,95 trillion dollar möçber bilen dünýäde bäşinji orna göterildi. Emma synçylar munuň tutuş ýurduň ykdysady üstünligi däl-de, diňe bir kompaniýanyň şowlulygy diýip düşündirýärler.
Taýwanyň bu emeli ösüşiniň baş gahrymany — dünýäniň mikroshema we emeli aň çipleri önümçiligini elinde saklaýan TSMC kompaniýasydyr. Häzirki wagtda bu kärhananyň bir özi Taýwanyň bütin aksia bazarynyň 42 göterimini emele getirýär. Şunlukda kompaniýanyň gymmaty ýurduň jemi içeri önüminden 1,5 esse köpdür.
Şu sebäpli dünýädäki iri maýa goýum gaznalary öz pullaryny Hindistandan çekip, Taýwana, has takygy TSMC-niň paýnamalaryna goýup başladylar. Ýylyň başyndan bäri daşary ýurtly maýadarlar Hindistanyň bazaryndan 27 milliard dollardan gowrak pul çykardylar.
Ykdysatçylar bu iki ýurduň maliýe gurluşyny deňeşdirip, aşakdaky möhüm tapawutlary we howplary görkezýärler:
Hindistanyň bazary diwersifikasiýalaşdyrylan, ýagny dürli pudaklara deň paýlanandyr. Ol ýerde iň uly kompaniýanyň paýy 7 göterimden geçmeýär. Şeýle-de, Hindistanyň öz içinde 113 milliondan gowrak ýerli maýadar bar we olar daşary ýurtly inwestorlar gidäýen ýagdaýynda-da bazaryň çökmegine ýol bermeýärler.
Synçylar Taýwanyň ýagdaýyny öz wagtynda tutuş Finlýandiýanyň ykdysadyýetini göteren, emma soňra çöken Nokia kompaniýasynyň taryhy bilen deňeşdirýärler. Ýekeje kompaniýa bagly bolan bazar islendik wagt uly kynçylyga uçrap biler.
Netijede, Taýwanyň dünýäde 5-nji orna çykmagy ykdysady durnuklylygyň alamaty däl-de, diňe emeli aň tehnologiýalaryna bolan uly islegiň netijesidir. Şundan ugur alanyňda, uzak möhletleýin geljekde Hindistanyň bazaryny has ygtybarly hasap etmek maksadalaýykdyr.
