ABŞ-nyň Brukheýwen milli barlaghanasynyň fizikleri bölejikleriň wakuumdan nähili döräp bilýändigine ilkinji gezek janly şaýat boldular. Bu tejribe ýokary energiýaly protonlaryň biri-biri bilen çakyşdyrylýan tizlendirijisi arkaly amala aşyryldy.
Çakyşmalaryň netijesinde alymlar adaty maddy serişdelerden däl-de, eýsem wakuumyň fluktuasiýalarynda emele gelýän bölejikleriň peýda bolandygyny anykladylar. Olaryň arasynda kwark-antikwark jübütleri hem bar.
Kwant hromodinamika görä, wakuum doly boşluk däldir. Onuň içinde yzygiderli ýagdaýda "wirtual bölejikler" diýlip atlandyrylýan elementler döräp we ýitip durýarlar. Energiýanyň derejesi ýeterlik bolan ýagdaýynda, olar massa eýe bolan hakyky bölejiklere öwrülip bilýärler. Kwarklar aýratynlykda ýaşap bilmeýändikleri sebäpli, olar örän gysga wagtyň içinde dargaýan "giperonlar" atly çylşyrymly bölejiklere birleşýärler. Şunda kwarklar özleriniň wakuumda dörän wagtyndaky özara baglanyşygyny saklap galýarlar.
Şeýle giperonlary ýüze çykarmak bilen alymlar olaryň düzüminiň hut wakuumdan gelip çykandygyny tassykladylar. Bu açyş bölejikleriň massany nähili alýandygyny has gowy düşündirmäge kömek edýär. Täze maglumatlar barlagçylary bu mehanizmi doly aýdyňlaşdyrmaga has-da ýakynlaşdyryp biler.
