Alymlar wagtyň yza hereket edip biljekdigini öňe sürýärler

  • 06.03.2026 11:59
  • 7.8k+

Journal of Cosmology and Astroparticle Physics ylmy žurnalynda giňişligiň we wagtyň dürli sebitlerini birleşdirýän matematiki gurluşlar — Eýnşteýn-Rozen köprüleriniň täzeçe düşündirişini hödürleýän barlag çap edildi. Işiň awtorlary şeýle köprüleriň adaty wagt akymy bilen onuň ters ugruny baglanyşdyrýan «wagt aýnalary» hökmünde hyzmat edip biljekdigini düşündirýärler.

Eýnşteýn-Rozen köprüleri 1935-nji ýylda umumy görälik teoriýasyny we kwant mehanikasyny sazlaşdyrmak üçin teklip edilipdi. Owal başda syýahat etmek usuly hökmünde garalmadyk bu usul filmlerde we kitaplarda «gurçuk deşikleri» ady bilen meşhurdyr.

Täze geçirilen barlag bolsa başlangyç pikire gaýdyp gelýär we onuň üstüni wagtyň tersine akýan ugrunyň barlygy hakyndaky çaklama bilen doldurýar.

Barlagda Stiwen Hoking tarapyndan 1970-nji ýyllarda öňe sürlen gara deşiklerdäki maglumat gapma-garşylygyna aýratyn üns berilýär. Awtorlaryň gipotezasyna görä, wakalaryň gözýetiminden aňryk düşýän maglumatlar ýitip gitmän, eýsem wagtyň ters ugruna düşüp, hereketini dowam edýär. Bu bolsa täze teoriýalary girizmezden, kwant mehanikasynyň ýörelgelerini saklap galmaga mümkinçilik berýär.

Şeýle-de, bu modeliň älem derejesindäki netijelerine-de seredilýär. Hususan-da, Uly partlamanyň öňki gysylyp barýan Älemiň yza tarap atylmagynyň netijesi bolup biljekdigi we bu tapgyryň yzlarynyň kosmosyň mikrotolkunly täsirindäki asimmetriýalarda görnüp biljekdigi çaklanylýar.


düýn 07:42
7.6k+

Kononenko resmi taýdan Ýuriý Gagarin adyndaky kosmonawtlary taýýarlaýyş merkeziniň başlygy wezipesine bellendi

Kosmonawt Oleg Kononenko Ýuriý Gagarin adyndaky kosmonawtlary taýýarlaýyş merkeziniň başlygy wezipesine bellendi. Bu barada “Roskosmos”-yň baş direktory Dmitriý Bakanow habar berdi. "Men işgärler baradaky möhüm karary yglan edýändigime begenýärin...

19.03.2026 11:12
9.2k+

Ogayo ştatynyň asmanynda 250 tonna trotil güýjündäki meteorit ýaryldy

Amerikanyň Ogayo ştatynyň asmanynda äpet meteorit ýaryldy. Ýarylyşyň güýji takmynan 250 tonna trotil ekwiwalentine deň boldy. Bu barada NBC News teleýaýlymy ABŞ-nyň Aeronaawtika we kosmos giňişligini öwrenmek boýunça milli dolandyryşyna (NASA) salgylanyp habar berýär...

08.03.2026 09:13
3.7k+

NASA «Artemis II» missiýasynyň çäklerinde Aýa uçjak astronawtlaryň menýusyny açyp görkezdi  

2026-njy ýylyň aprel aýyna meýilleşdirilen Artemis II missiýasynyň astronawtlary Aýyň töweregine uçuş wagtynda adaty Ýerdäki iýmitlere ýakyn bolan tagamlar bilen iýmitlener. Ekipaž üçin niýetlenen önümleriň sanawyny NASA hödürledi...

04.03.2026 16:41
6.9k+

Türkmenistanyň Gahrymany Oleg Kononenko altynjy gezek kosmosa uçmaga taýýarlanýar

Ý.A.Gagarin adyndaky Kosmonawtlary taýýarlamak merkezi «Roskosmosyň» kosmonawty, Türkmenistanyň gahrymany Oleg Kononenkonyň «Soýuz MS-31» gämisiniň serkerdesi edilip bellenilendigini habar berdi. Onuň baştutanlygyndaky uçuş HKS-77 (Halkara kosmos stansiýasy) ekspedisiýasynyň çäklerinde amala aşyrylar...