Aý barha kiçelýär: bu geljekde oňa gonjak kosmonawtlar üçin howply bolup biler

  • şu gün 14:41
  • 643

Ýeriň hemrasy kem-kemden göwrümini ýitirýär, bu bolsa onuň gabygynda jaýryklaryň we gatlaklaryň emele gelmegine sebäp bolýar. Bu barada The Planetary Science Journal neşiri Smitson milli howa we kosmos muzeýiniň hünärmeni Koul Naýpaweriň barlaglaryna salgylanyp habar berýär.
Bu proses asman jisiminiň içki böleginiň kem-kemden sowamagy netijesinde ýüze çykýar. Alymlaryň aýtmagyna görä, Aýyň düzlüklerinde tapylan müňlerçe egrelen gerişler global gysylmanyň subutnamasydyr. Soňky ýüz millionlarça ýylyň dowamynda Aýyň diametri takmynan 45 metr kiçeldi. Şeýle tektonik işjeňlik "aý titremelerine" sebäp bolýar.
Ozalky «Apollon» missiýalarynyň seýsmometrleri eýýäm güýçli sarsgynlary hasaba alypdylar. Bu sarsgynlar, esasanam, kosmonawtlaryň gonmagy üçin iň amatly ýer hasaplanýan günorta polýusyň töwereginde hem ýüze çykdy.
Seýsmik durnuksyzlyk NASA-nyň Artemis maksatnamasyny we hususy kosmos başlangyçlaryny amala aşyrmak üçin uly howp döredýär. Gury gabykdaky titremeler Ýerdäkiden has uzak dowam edýär we kraterleriň eňňitlerinde gowşak regolitleriň (aý tozanynyň) süýşmegine sebäp bolup bilýär.
Ýüze çykan töwekgelçilikler sebäpli hünärmenler seýsmik energiýany sorup bilýän çeýe konstruksiýalary taslamagy we aý modullarynyň gonjak ýerlerini täzeden gözden geçirmegi maslahat berýärler.


28.02.2026 16:14
1.7k+

NASA Aýa gonmagy 2028-nji ýyla çenli yza süýşürdi

NASA ýarym asyrdan bäri ilkinji gezek astronawtlary Aýa düşürmegi 2027-nji ýyldan 2028-nji ýyla geçirdi. Karar «Artemis» Aý maksatnamasynyň düýpli guralmagy we ekipažy Aýyň üstüne ugratmazdan ozal howpsuzlyk ulgamlarynyň goşmaça barlaglaryny geçirmegiň zerurlygy bilen baglydyr...

27.02.2026 21:08
8.8k+

Näme üçin Marsda diňe ýeralma bilen oňup bolmaz? Geljekki missiýalaryň esasy kynçylyklary

Köp adamlar geljekki kosmos missiýalaryny «Marsly» (Марсианин) filmi arkaly göz öňüne getirýär: gyzyl tozan, ýalňyzlyk we astronawtyň janyny halas eden ýeralma joýalary. Emma, hakykatda, uzak kosmosda ýaşamak diňe bir zatlar ösdürip ýetişdirmegi öwrenmekden has çylşyrymly meseledir...

23.02.2026 02:55
5.7k+

Alymlar Günüň ýüzünde tegmil tapanoklar: 2021-nji ýyldan bäri birinji gezek

Häzirki wagtda Günüň Ýere öwrülen tarapynda hiç hili tegmil görünmeýär diýip, Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos barlaglary institutynyň Gün astronomiýasy laboratoriýasy habar berdi. «Häzirki pursatda Günüň ýüzünde hatda iň kiçijik tegmil hem görünmeýär...

22.02.2026 16:59
2.6k+

Aýa dolanmak kyn boldy: NASA Artemis II Aý missiýasyny ýene yza süýşürýär

NASA-nyň Artemis II aý missiýasynyň 6-njy marta meýilleşdirilen uçuşy tehniki näsazlyklar sebäpli yza süýşürilýär. Nobatdaky barlag wagtynda SLS raketasynyň ikinji basgançagynyň hereketlendiriji desgasynda geliý akymynyň bozulmagy ýüze çykaryldy...