Aý barha kiçelýär: bu geljekde oňa gonjak kosmonawtlar üçin howply bolup biler

Ýeriň hemrasy kem-kemden göwrümini ýitirýär, bu bolsa onuň gabygynda jaýryklaryň we gatlaklaryň emele gelmegine sebäp bolýar. Bu barada The Planetary Science Journal neşiri Smitson milli howa we kosmos muzeýiniň hünärmeni Koul Naýpaweriň barlaglaryna salgylanyp habar berýär.
Bu proses asman jisiminiň içki böleginiň kem-kemden sowamagy netijesinde ýüze çykýar. Alymlaryň aýtmagyna görä, Aýyň düzlüklerinde tapylan müňlerçe egrelen gerişler global gysylmanyň subutnamasydyr. Soňky ýüz millionlarça ýylyň dowamynda Aýyň diametri takmynan 45 metr kiçeldi. Şeýle tektonik işjeňlik "aý titremelerine" sebäp bolýar.
Ozalky «Apollon» missiýalarynyň seýsmometrleri eýýäm güýçli sarsgynlary hasaba alypdylar. Bu sarsgynlar, esasanam, kosmonawtlaryň gonmagy üçin iň amatly ýer hasaplanýan günorta polýusyň töwereginde hem ýüze çykdy.
Seýsmik durnuksyzlyk NASA-nyň Artemis maksatnamasyny we hususy kosmos başlangyçlaryny amala aşyrmak üçin uly howp döredýär. Gury gabykdaky titremeler Ýerdäkiden has uzak dowam edýär we kraterleriň eňňitlerinde gowşak regolitleriň (aý tozanynyň) süýşmegine sebäp bolup bilýär.
Ýüze çykan töwekgelçilikler sebäpli hünärmenler seýsmik energiýany sorup bilýän çeýe konstruksiýalary taslamagy we aý modullarynyň gonjak ýerlerini täzeden gözden geçirmegi maslahat berýärler.