Astronomlar emeli aňyň kömegi bilen «Habbl»-yň suratlaryndan 1400-e golaý anomal şekilleri tapdylar

Emeli aň älemiň sahypalaryny «waraklap», onlarça ýyllap adamlaryň gözünden sypan täsinlikleriň üstünden bardy. Astronomlar «Habbl» kosmos teleskopunyň arhiwine «AnomalyMatch» atly EA guralyny birikdirdiler. Tejribe tiz wagtda garaşylýan netijäni berdi: algoritm 1400-e golaý anomal obýekti ýüze çykardy. Olaryň 800-den gowragy ozalky ylmy işleriň hiç birinde agzalmandyr.
Işiň gerimi haýran galdyrýar. Neýroulgam 100 milliona golaý aýratyn şekili bary-ýogy iki ýarym günüň içinde derňedi. Eger bu iş adama tabşyrylan bolsa, ol muňa birnäçe ýylyny sarp ederdi. Gyzykly barlagyň netijeleri Astronomy & Astrophysics žurnalynda çap edildi.
Seýrek obýektleri — biri-biri bilen çaknyşýan galaktikalary, grawitasiýa linzalary we halkaly gurluşlary gözlemek,  haçandan bäri «samanhanadan iňňe gözlenýäne» meňzeýärdi. «Habbl» teleskopunyň 35 ýyllyk synaglaryndan ybarat arhiwi hakyky kosmos hazynasyna öwrüldi, emma onuň göwrümi adaty derňemek usulynyň çäginden çykdy.
Ýewropa kosmos agentliginiň gatnaşmagynda işlenip düzülen «AnomalyMatch» bu meseläniň çözgüdi boldy. Algoritm 5000 töweregi bolmagy ähtimal üýtgeşik obýekti saýlady, gaýtalanmalar aýrylandan soň 1339-y galdy. Alymlar olary elin barladylar we tassykladylar. Şunlukda olaryň  1300-den gowragynyň hakykatdan-da anomaldygy mälim boldy.
Tapylan zatlaryň agramly bölegi — birleşmek tapgyryndaky galaktikalar bolup çykdy. Olar süýndürilen, gyşardylan we ýyldyzlar hem-de gazlardan emele gelen uzyn «guýruklary» bolan galaktikalardyr. Beýleki açyşlaryň arasynda grawitasiýa dugalary we halkalary, gaz «murtlary» bolan meduza-galaktikalar, äpet ýyldyz lagtalary we kebelege hem gamburgere meňzeýän protoplanet diskleri bar. Obýektleriň käbirini bolsa asla toparlara bölmegem mümkin bolmady.
Alymlar munuň diňe bir başlangyçdygyna, hatda «jikme-jik öwrenildi» diýlip hasaplanylýan maglumatlardan hem entek garaşylmadyk täsinlikleriň çykjakdygyna ynanýarlar. Olaryň pikiriçe, diňe  gözlemegi we görmegi başarmak gerek.