Emeli aň arkaly döredilen haýwanlaryň wideolary — batutda bökýän towşanlardan başlap, restoranda nahar edinýän pandalara çenli sosial mediada millionlarça tomaşa toplaýar. Bu wideolaryň köpüsi şeýle bir hakyky görünýär welin, olaryň ýasamadygyny-da aňşyrmak kyn. Ýöne alymlar şeýle wideolardaky mazmunyň tebigat üçin zyýanly bolup biljekdigini we esasan-da çagalaryň ýabany dünýä baradaky düşünjelerini bozmak ähtimallygynyň ýokarydygyny duýdurýarlar. Kordoba uniwersitetiniň alymlarynyň Conservation Biology žurnalynda çap edilen gözleg netijelerinde hem munuň birnäçe howply taraplary görkezilýär.
Birinjiden, emeli aň arkaly döredilen wideolar haýwanlara mahsus bolmadyk hereketleri suratlandyrýar we tebigat hakynda ýalňyş düşünje döredýär.
Ikinjiden, olar antropomorfizasiýany güýçlendirýär — ynsan duýgularyny we endiklerini haýwanlara ýöňkeýär. Bu bolsa jemgyýeti tebigatdan daşlaşdyrmak howpuny döredýär.
Üçünjiden, olar tomaşaçylaryň hakyky tebigata bolan gyzyklanmasyny we çyn nusgadaky suratlara we wideolara bolan ynamyny azaldýar.
Gözlegiň awtorlarynyň biri Hose Gerrero Kasado bu babatda ene guşlaryň «zalym» ýylanlary öldürýän wideosyna salgylanýar.
«Käbir ulanyjylar teswirlerde bu netijäni goldaýarlar. Emma bu ýylanlary goramak işinde nähili netije berer? Eger hökümet bu jandarlary goramaga serişde gönükdirse we munda jemgyýetçilik goldawy ýetmezçilik etse, ähli tagallalar puja çykyp biler» diýip alym aýdýar.
Mundan başga-da, Denwerdäki Kolorado uniwersitetiniň sosiology Jenni Wermiliýanyň belleýşi ýaly, «dostlukly» keşbe giren ýyrtyjylaryň suratlary adamlary tebigatda howply duşuşyklara höweslendirip biler.
Psiholog Mariýa Limno emeli aňyň haýwanlardaky «çagapisint» häsiýetleriň täsirini güýçlendirýändigini, güýçli emosional reaksiýalary we hakyky dünýäden howaýy garaşmalary artdyrýandygyny düşündirýär.
Şunlukda bilermenler degişli ýagdaý ýabany tebigat baradaky düşünjeleri bozýar we adamlaryň janly biodürlülik bilen baglanyşygyny gowşadýar diýen netijä gelýärler.
