Kosmosda ozal görünmedik täze partlama görnüşi hasaba alyndy

  • 25.12.2025 12:25
  • 4k+

LIGO we Virgo kosmos detektorlary taryhda ilkinji gezek AT2025ulz diýlip atlandyrylýan astronomik hadysany hasaba aldylar. Bu hadysa "supernowa" (sper-täze ýyldyz) we "kilonowa" partlamalarynyň aýratynlyklaryny özünde jemleýän düýpgöter täze partlama görnüşiniň — "superkilonowanyň" ilkinji nusgasy bolup biler.

Gözlegleriň netijeleri barada LIGO/Virgo bileleşiginiň wekilleri we Caltech (Kaliforniýa tehnologiýa instituty) alymlary habar berdiler. Bu hadysa 18-nji awgustda hasaba alyndy.
Anyklanan signal, obýektleriň birleşmegini görkezýär, emma olaryň biriniň massasy adatdan daşary derejede pesdir.
Caltech-den Mansi Kasliwal şeýle düşündirýär: "Ilkinji üç günüň dowamynda bu ýalkym 2017-nji ýyldaky kilonowa partlamasyna meňzeýärdi. Emma soňky gözlegler has çylşyrymly ýagdaýy ýüze çykardy: şöhlelenme ilki bilen ugruny ýitirdi we kilonowalarda bolşy ýaly spektriniň gyzyl reňkli bölegine tarap süýşdi, emma soňra bolsa täzeden güýçlendi, 'mawyrak' reňke geçdi we wodorodyň alamatlaryny — ýagny supernowalara mahsus bolan aýratynlyklary görkezdi".
Alymlaryň çaklamasyna görä, ägirt uly massaly ýyldyzyň partlamagy iki sany neýtron ýyldyzynyň emele gelmegine we olaryň örän çaltlyk bilen birleşmegine sebäp bolupdyr. Kilonowanyň şöhlelenmesi bolsa bu ýagdaýda supernowanyň giňeýän gatlaklary tarapyndan bölekleýin gizlenýär.


13.02.2026 07:34
5.9k+

14-nji fewralda «garaşylmadyk myhman»: Ýylyň iň uly asteroidi Ýeriň golaýyndan uçup geçer

Aşyk-magşuklaryň gününde, has dogrusy, 14-nji fewralda Ýeriň golaýyndan ýylyň iň uly asteroidi bolan 162882 (2001 FD58) geçip gider. Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasynyň habar bermegine görä, onuň ölçegi 0,5 kilometrden 1 kilometre çenli diýlip çak edilýär...

11.02.2026 14:40
8.7k+

Ýaponiýanyň asmanynda lowurdap uçup barýan otly şar göründi

Ýaponiýanyň merkezi sebitleriniň asmanynda örän ýiti we lowurdap duran otly şar göründi. Şaýatlaryň köpüsi bu pursady kameralaryna düşürip ýetişdiler. Bu geň waka baradaky maglumatlar ýapon sosial ulgamlarynda derrew ýaýrady we iň köp pikir alşylýan temalaryň birine öwrüldi...

26.01.2026 15:29
7.1k+

Asyryň iň dowamly Gün tutulmasy 6 minuda çeker: oňa haçan garaşmaly?

2027-nji ýylyň 2-nji awgustynda Günorta Ýewropanyň, Demirgazyk Afrikanyň we Ýakyn Gündogaryň käbir sebitlerinde Günüň doly tutulmasy bolar. Iň ýokary tapgyrda Aý Günüň ýüzüni 6 minut 23 sekuntlap ýapar. Astronomlaryň çaklamalaryna görä, bu iň azyndan 2114-nji ýyla çenli gury ýerde synlap boljak iň dowamly doly Gün tutulma bolar» diýip, Ecoticias neşiri ýazýar...

21.01.2026 10:08
5k+

Illýuminatory çat açan hytaý kosmos gämisi Ýere ekipažsyz gaýdyp geldi

Hytaýyň «Şençžou-20» kosmos gämisi 2026-njy ýylyň 19-njy ýanwarynda Ýere ekipažsyz üstünlikli gaýdyp geldi – kapsula Içki Mongoliýanyň Dunfen sebitinde boş gondy. Bu barada South China Morning Post habar berýär...