Kosmosda ozal görünmedik täze partlama görnüşi hasaba alyndy

  • 25.12.2025 12:25
  • 4.1k+

LIGO we Virgo kosmos detektorlary taryhda ilkinji gezek AT2025ulz diýlip atlandyrylýan astronomik hadysany hasaba aldylar. Bu hadysa "supernowa" (sper-täze ýyldyz) we "kilonowa" partlamalarynyň aýratynlyklaryny özünde jemleýän düýpgöter täze partlama görnüşiniň — "superkilonowanyň" ilkinji nusgasy bolup biler.

Gözlegleriň netijeleri barada LIGO/Virgo bileleşiginiň wekilleri we Caltech (Kaliforniýa tehnologiýa instituty) alymlary habar berdiler. Bu hadysa 18-nji awgustda hasaba alyndy.
Anyklanan signal, obýektleriň birleşmegini görkezýär, emma olaryň biriniň massasy adatdan daşary derejede pesdir.
Caltech-den Mansi Kasliwal şeýle düşündirýär: "Ilkinji üç günüň dowamynda bu ýalkym 2017-nji ýyldaky kilonowa partlamasyna meňzeýärdi. Emma soňky gözlegler has çylşyrymly ýagdaýy ýüze çykardy: şöhlelenme ilki bilen ugruny ýitirdi we kilonowalarda bolşy ýaly spektriniň gyzyl reňkli bölegine tarap süýşdi, emma soňra bolsa täzeden güýçlendi, 'mawyrak' reňke geçdi we wodorodyň alamatlaryny — ýagny supernowalara mahsus bolan aýratynlyklary görkezdi".
Alymlaryň çaklamasyna görä, ägirt uly massaly ýyldyzyň partlamagy iki sany neýtron ýyldyzynyň emele gelmegine we olaryň örän çaltlyk bilen birleşmegine sebäp bolupdyr. Kilonowanyň şöhlelenmesi bolsa bu ýagdaýda supernowanyň giňeýän gatlaklary tarapyndan bölekleýin gizlenýär.


09.03.2026 14:06
12k+

Germaniýada asmandan inen meteorit ýaşaýyş jaýynyň üstüne düşdi

Germaniýanyň günbataryndaky Reýnland-Pfalz federal ýerindäki Koblens şäherinde 8-nji mart güni agşam asmandan düşen meteorit bölegi ýaşaýyş jaýynyň üstüne düşdi. Koblens polisiýasynyň berýän maglumatyna görä, Gýuls raýonynda sagat 19:00 töweregi kömürleşen asman jisimi jaýyň üçeklerini deşip geçdi...

05.03.2026 07:02
4.8k+

2026-njy ýylyň ýeke-täk doly Aý tutulmasy: «Ganly Aý» dürli künjeklerde nähili göründi?

3-nji martda 2026-njy ýylyň ýeke-täk doly Aý tutulmasy boldy. Bu tebigy hadysa wagtynda Aý goýy gyzyl reňke eýe bolýar, şol sebäpli hem oňa, adatça, «Ganly Aý» diýilýär. Fotosuratçylar dünýäniň dürli künjeklerinde bu täsin pursaty surata düşürdi...

26.02.2026 16:54
5.4k+

Gün «ukudan oýandy»: alymlar 4 günlük dymyşlykdan soň işjeňligiň gaýtadan başlandygyny mälim etdi

Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasynyň habar bermegine görä, Günde dört günlük doly asudalykdan soň işjeňlik täzeden başlandy. Bu hadysanyň alamatlary iki-üç gün ozal emele gelip başlan täze tegmiller toparynda hasaba alyndy...

26.02.2026 12:40
5.8k+

Älemdäki iň uly ýyldyzlaryň biri partlamaga taýýarlanýar

Älemde mälim bolan iň äpet ýyldyzlaryň biri — WOH G64 — düýpli üýtgeşmelere sezewar boldy. Alymlaryň pikirine görä, bu ýyldyzyň ömri tamamlanyp barýar. Afiny milli obserwatoriýasynyň hünärmeni Gonsalo Munýosa-Sançesiň ýolbaşçylygyndaky barlag topary şeýle netijä geldi...