Kosmosda ozal görünmedik täze partlama görnüşi hasaba alyndy

  • 25.12.2025 12:25
  • 4k+

LIGO we Virgo kosmos detektorlary taryhda ilkinji gezek AT2025ulz diýlip atlandyrylýan astronomik hadysany hasaba aldylar. Bu hadysa "supernowa" (sper-täze ýyldyz) we "kilonowa" partlamalarynyň aýratynlyklaryny özünde jemleýän düýpgöter täze partlama görnüşiniň — "superkilonowanyň" ilkinji nusgasy bolup biler.

Gözlegleriň netijeleri barada LIGO/Virgo bileleşiginiň wekilleri we Caltech (Kaliforniýa tehnologiýa instituty) alymlary habar berdiler. Bu hadysa 18-nji awgustda hasaba alyndy.
Anyklanan signal, obýektleriň birleşmegini görkezýär, emma olaryň biriniň massasy adatdan daşary derejede pesdir.
Caltech-den Mansi Kasliwal şeýle düşündirýär: "Ilkinji üç günüň dowamynda bu ýalkym 2017-nji ýyldaky kilonowa partlamasyna meňzeýärdi. Emma soňky gözlegler has çylşyrymly ýagdaýy ýüze çykardy: şöhlelenme ilki bilen ugruny ýitirdi we kilonowalarda bolşy ýaly spektriniň gyzyl reňkli bölegine tarap süýşdi, emma soňra bolsa täzeden güýçlendi, 'mawyrak' reňke geçdi we wodorodyň alamatlaryny — ýagny supernowalara mahsus bolan aýratynlyklary görkezdi".
Alymlaryň çaklamasyna görä, ägirt uly massaly ýyldyzyň partlamagy iki sany neýtron ýyldyzynyň emele gelmegine we olaryň örän çaltlyk bilen birleşmegine sebäp bolupdyr. Kilonowanyň şöhlelenmesi bolsa bu ýagdaýda supernowanyň giňeýän gatlaklary tarapyndan bölekleýin gizlenýär.


26.01.2026 15:29
6.7k+

Asyryň iň dowamly Gün tutulmasy 6 minuda çeker: oňa haçan garaşmaly?

2027-nji ýylyň 2-nji awgustynda Günorta Ýewropanyň, Demirgazyk Afrikanyň we Ýakyn Gündogaryň käbir sebitlerinde Günüň doly tutulmasy bolar. Iň ýokary tapgyrda Aý Günüň ýüzüni 6 minut 23 sekuntlap ýapar. Astronomlaryň çaklamalaryna görä, bu iň azyndan 2114-nji ýyla çenli gury ýerde synlap boljak iň dowamly doly Gün tutulma bolar» diýip, Ecoticias neşiri ýazýar...

21.01.2026 10:08
4.9k+

Illýuminatory çat açan hytaý kosmos gämisi Ýere ekipažsyz gaýdyp geldi

Hytaýyň «Şençžou-20» kosmos gämisi 2026-njy ýylyň 19-njy ýanwarynda Ýere ekipažsyz üstünlikli gaýdyp geldi – kapsula Içki Mongoliýanyň Dunfen sebitinde boş gondy. Bu barada South China Morning Post habar berýär...

09.01.2026 16:16
5.3k+

NASA astronawtyň saglyk ýagdaýy sebäpli Crew-11 ekipažyny kosmosdan möhletinden öň yzyna gaýtarýar

NASA agentligi astronawtlaryň birinde ýüze çykan lukmançylyk meseleli ýagdaý sebäpli, SpaceX kompaniýasynyň Crew-11 ekipažyny meýilleşdirilen wagtyndan öň Ýere gaýtarmak barada karar kabul etdi. Bu barada CBS News neşiri kosmos agentliginiň direktory Jared Aýzekmana salgylanyp habar berýär...

16.12.2025 09:48
8.7k+

Aýa bir sagatda üç meteorit baryp urdy

15-nji dekabra geçilen gije Aýyň üstüne üç meteoritiň gaçyşy hasaba alyndy. Hadysa bir sagatdan az wagtyň içinde bolup geçdi. Seýrek çaknyşma seriýasy iň kuwwatly meteor akymlarynyň biri bolan Geminidiň iň ýokary işjeňligi bilen baglanyşyklydyr diýip, ýaponiýaly astronom-höwesjeň Daiçi Fuji habar berdi...