Amerikaly alymlar tarapyndan geçirilen täze barlag itleriň häzirki zaman tohumlarynyň gadymy möjek genleriniň az, ýöne ähmiýetli mukdaryny saklap galandygyny görkezýär. Miras galan DNK bölekleriniň itleriň fiziki aýratynlyklaryna we özüni alyp barşyna, şol sanda bedeniniň ululygyna, ys alşyna we häsiýet aýratynlyklaryna täsir edipdir diýip, ScienceDaily ýazýar.
Itleriň gelip çykyşy, takmynan, 20 müň ýyl ozal soňky pleýstosen döwründe adamlar bilen bilelikde ösen çal möjekleriň ýok bolup giden populýasiýasy bilen baglanyşyklydyr. Şeýle-de bolsa, häzirki möjekler bilen itleriň arasynda tebigy gen alyş-berşi gaty çäklidir.
Bu meselä has giňişleýin düşünmek üçin Amerikanyň Tebigat taryhy muzeýiniň we Smitson institutynyň milli tebigy taryhy muzeýiniň alymlar topary 2700-den gowrak it we möjek genomyny seljerdi. Netijede, arassa tohumly itleriň takmynan üçden iki bölegi takmynan müň nesil mundan ozal bolup geçen möjekler bilen gadymy çaknyşmanyň yzlaryny saklaýar.
Möjekleriň gelip çykyşynyň iň ýokary derejesi emeli gibridlerde - çehoslowakiýa möjek itinde we sarlos möjek itinde (40%-e çenli) tapyldy. Adaty tohumlaryň arasynda iňlis-fransuz uly aw itleri (4,7-5,7%) we şilon guýumçy itleri (2,7%) öňdeligi saklaýarlar. Hatda kiçijik çihua-hua hem möjek genleriniň 0,2% saklaýar.
Möjek genleriniň iň köp bölegi iri işçi itlerde, demirgazyk araba goşulýan itlerde we aw tohumlarynda bolýar. Iň pes derejeler terýerlere, aw itlerine we tazylara mahsus.
Möjek genleri pes bolan itleriň, köplenç, has mähirli, tälim bermek aňsat we oýunçy bolýandygy kesgitlenildi. Özünde möjek häsiýetlerini has ýokary derejesi saklaýan tohumlar garaşsyzlyk, eserdeňlik we territoriallyk görkezmäge ýykgyn edýärler. Bu häsiýetler bilen möjek genleriniň arasyndaky baglanyşyk indi tassyklanmaly. Mundan başga-da, oba itleri möjeklerden ys alyş duýgusyny ýokarlandyrýan aýratyn genleri alypdyrlar. Uýgunlaşmagyň başga bir mysaly - Tibet mastiflerine daglaryň pes kislorodly şertlerinde ýaşamaga mümkinçilik berýän, möjek bilen meňzeş geniň bolmagy.
