Hytaýda takmynan 6 müň ýyl ozal ýaşalyp geçilen iň gadymy şäher harabaçylyklarynyň biri tapyldy

  • 30.09.2025 10:17
  • 8.8k+

Sýansu welaýatynyň Usi şäherinde arheologlar Hytaýda irki taryhdan öňki ilatly ýerleriň biri bolan Maszýaban medeni harabaçylygyny tapdylar. Bu açyşyň ýaşy takmynan 6000 ýyl töweregidir diýip çak edilýär. Bu Ýanszy derýasynyň aşaky akymynda Maszýaban medeniýetine degişli şäher harabaçylygynyň ilkinji gezek ýüze çykarylyşydyr.

Hünärmenler bu şäherçäniň Hytaý siwilizasiýasynyň gelip çykyşyny öwrenmek üçin möhüm ähmiýete eýedigini bellediler. Demirgazyk-günbatar böleginde geçirilen gazuw-agtaryş işlerinde içki we daşarky diwarlar, şeýle hem üç garym ýüze çykaryldy. Demirgazyk, gündogar we günorta ganawlarda-da diwarlar we garymlar görünýär. Şäherçäniň ýerleşişi tegelek inedördül meýdana meňzeýär, içki diwarlary we daş-töweregindaki çukur doly ýapyk toplumy döredýär.
Şäherçe günbatar we gündogar taraplarynda diwarlar bilen Taşan depesine direlip  gurlupdyr. Diwarlaryň aglaba ýeri sary toprakdan galdyrylan, käbir bölekleri uly daşlar bilen berkidilipdir. Gyzyl toprak garylyp ýasalan keramika, esasanam gazanlar, gap-gaçlar we jamlar - Maszýaban medeniýetine mahsus artefaktlar  tapyldy.
Çukurlardan tapylan agaç kömür we ösümlik tohumlary, radiouglerod seljermesine laýyklykda, takmynan 6000 ýyl ozalky döwre degişlidir.
Mundan başga-da, arheologlar Sunsze medeniýetinden galan ýadygärlikleri tapdylar, olaryň içinde jaýlanyş predmetli: pyçaklar we monjuklar, daş paltalar, keramiki gazanlar, jamlar we uly küýzeler bolan 140-dan gowrak mazar bar.


düýn 20:58
1k+

Tirannozawr reks: sekiz tonnalyk «towuk» ýaly hereket edipdir

"Ýura döwrüniň seýilgähindäki" (film) ýeri sarsdyryp ýöreýän agyr tirannozawr reks baradaky düşünjämizi gaýtadan gözden geçirmeli bolarys. Royal Society Open Science žurnalynda çap edilen täze ylmy barlag, hek asyrynyň bu gazaply ýyrtyjysynyň häzirki zaman guşlaryna meňzeş ýagdaýda, ýagny aýaklarynyň barmaklarynyň ujunda hereket edendigini subut edýär...

düýn 11:59
1.8k+

Singapurda deňziň düýbünden Ýuan döwrüne degişli iň uly farfor toplumy çykaryldy

Suwa çümen «Temasek Wreck» gämisiniň bortunda suwasty barlaglaryň taryhynda Ýuan döwrüniň iň uly seýrek gök-ak farfor toplumy tapyldy. Bu açyş barada Günorta-Gündogar Aziýa barlaglar institutynyň ekspedisiýa ýolbaşçysy doktor Maýkl Flekker habar berdi...

24.02.2026 18:28
5.6k+

250 million ýyllyk deňiz amfibiýasynyň galyndylary mezozoý eýýamynyň ýyrtyjylary baradaky syrlary açdy

Alymlar mundan 60 ýyl ozal Awstraliýanyň demirgazyk-günbatar sebitinden tapylan we takmynan 250 million ýyl ozal ýaşap geçen deňiz amfibiýalarynyň galyndylaryny gaýtadan öwrendiler. Bu tapyndylar uzak wagtlap muzeý kolleksiýalarynda saklanyp, öwrenilmän galypdy...

20.02.2026 14:55
5.7k+

Ýaponiýanyň gadymy "gaplaňlary" hakykatda gowak arslanlary bolup çykdy

Uzak wagtlap Ýaponiýanyň adalarynda gadymy döwürlerde gaplaňlaryň ýaşapdyr diýlip hasaplanýardy. Emma täze geçirilen DNK barlaglary bu ýyrtyjylaryň aslynda meşhur gowak arslanlarydygyny subut etdi. Häzirki wagtda Ýaponiýanyň tebigatynda ýolbars ýa-da gaplaň ýok...