Hytaýda takmynan 6 müň ýyl ozal ýaşalyp geçilen iň gadymy şäher harabaçylyklarynyň biri tapyldy

  • 30.09.2025 10:17
  • 8.8k+

Sýansu welaýatynyň Usi şäherinde arheologlar Hytaýda irki taryhdan öňki ilatly ýerleriň biri bolan Maszýaban medeni harabaçylygyny tapdylar. Bu açyşyň ýaşy takmynan 6000 ýyl töweregidir diýip çak edilýär. Bu Ýanszy derýasynyň aşaky akymynda Maszýaban medeniýetine degişli şäher harabaçylygynyň ilkinji gezek ýüze çykarylyşydyr.

Hünärmenler bu şäherçäniň Hytaý siwilizasiýasynyň gelip çykyşyny öwrenmek üçin möhüm ähmiýete eýedigini bellediler. Demirgazyk-günbatar böleginde geçirilen gazuw-agtaryş işlerinde içki we daşarky diwarlar, şeýle hem üç garym ýüze çykaryldy. Demirgazyk, gündogar we günorta ganawlarda-da diwarlar we garymlar görünýär. Şäherçäniň ýerleşişi tegelek inedördül meýdana meňzeýär, içki diwarlary we daş-töweregindaki çukur doly ýapyk toplumy döredýär.
Şäherçe günbatar we gündogar taraplarynda diwarlar bilen Taşan depesine direlip  gurlupdyr. Diwarlaryň aglaba ýeri sary toprakdan galdyrylan, käbir bölekleri uly daşlar bilen berkidilipdir. Gyzyl toprak garylyp ýasalan keramika, esasanam gazanlar, gap-gaçlar we jamlar - Maszýaban medeniýetine mahsus artefaktlar  tapyldy.
Çukurlardan tapylan agaç kömür we ösümlik tohumlary, radiouglerod seljermesine laýyklykda, takmynan 6000 ýyl ozalky döwre degişlidir.
Mundan başga-da, arheologlar Sunsze medeniýetinden galan ýadygärlikleri tapdylar, olaryň içinde jaýlanyş predmetli: pyçaklar we monjuklar, daş paltalar, keramiki gazanlar, jamlar we uly küýzeler bolan 140-dan gowrak mazar bar.


22.03.2026 16:03
3.3k+

Gadymy müsür hatdatlary 3300 ýyl öň häzirki ýaly ştrihler bilen ýalňyşlaryny düzedipdirler

Gadymy Müsüriň hatdatlarynyň papiruslardaky ýalňyşlary häzirki zaman kanselýariýa ştrihine meňzeş madda bilen düzedendikleri alymlar tarapyndan subut edildi. Bu barada Kembrijdäki Fiswilliam muzeýiniň hünärmenleri mälim edýärler...

22.03.2026 04:40
3.9k+

Alymlar: adamzadyň diri galmagyna duýgudaşlyk sebäp bolupdyr

Adamzadyň müňlerçe ýyllaryň dowamynda ýitmän, gyrylman, arkama-arka ýaşap ýörmegine onuň güýji-de däl, akly-da däl, eýsem özgäniň derdine duýgudaşlyk etmek we gatnaşyk gurmak ukyby sebäp bolupdyr. Bu baradaky ýörite barlaglar arkaly gelnen ylmy makala Journal of Archaeological Science žurnalynda çap edildi...

22.03.2026 03:49
3k+

«Şençžou-21» ekipažy orbitada ilkinji «kosmos» pomidorlarynyň hasylyny ýygdy

Hytaýyň «Týangun» orbital stansiýasyndaky «Şençžou-21» missiýasynyň ekipažy «kosmos pomidorlarynyň» ilkinji hasylynyň üstünlikli ýygnalandygyny habar berdi. Hytaýyň merkezi telewideniýesiniň (CCTV) maglumatyna görä, astronawtlar aeroponika desgasynyň kömegi bilen "çerri" pomidorlary ösdürip ýetişdirdiler...

17.03.2026 15:50
1.6k+

Hytaý raketasy Ýeriň ýüzüne gözegçilik edýän hemrany orbita çykardy

Hytaýyň «Çançžen-6A» («Beýik ýöriş-6A») raketa göterijisi ýekşenbe güni raýat maksatlary üçin niýetlenen «Ýaogan-50 02» atly Ýere uzakdan aralykdan gözegçilik ediji hemrany orbita çykardy diýip, CGTN teleýaýlymy habar berdi...