Iordaniýada faraon Ramses III-niň ýazgysy tapyldy

  • 24.04.2025 18:04
  • 7.8k+

Iordaniýanyň günortasyndaky Wadi-Ram goraghanasynda gadymy Müsür faraony Ramses III-niň iki kartuşly ieroglif ýazgysy tapyldy. Bu barada ýurduň syýahatçylyk we gadymy ýadygärlikler ministri Lina Annab habar berdi.

Ýazgy Saud Arabystany bilen serhetiň golaýynda tapyldy. Onda faraonyň doglan ady we onuň Ýokarky hem Aşaky Müsüriň üstünden hökümini alamatlandyrýan tagt ady görkezilen.
Tapyndylary gözden geçirmäge müsürli arheolog doktor Zahi Hawass gatnaşdy. Ol üç müň ýyldan gowrak wagt ozal Günorta Lewantda we Arap ýarym adasynyň demirgazygynda müsürlileriň bolandygyna goşmaça delil tapmak üçin bu sebitde gazuw-agtaryş işlerine başlady.
Ministr Lina Annab bu açyşy ýurt üçin üýtgeşik diýip atlandyrdy. Onuň aýtmagyna görä, bu ýazgy Müsüriň, Iordaniýanyň we Arap ýarym adasynyň arasynda gadymy gatnaşyklaryň bolandygyny tassyklaýar. Ol munuň Iordaniýanyň diňe bir söwda merkezi däl, eýsem siwilizasiýalaryň dörän ýeri hökmünde ähmiýetini delillendirýändigini belledi.
Ýazgylary okamak üçin Gadymy ýadygärlikler departamentinden professor Ahmed Laş we Haşimit uniwersitetinden doktor Ali Manasir iş alyp barýar. Resmi ylmy habar gözlegler tamamlanandan soň çap ediler.
Ramses III Müsüri, takmynan, b.e.öň 1185-1153-nji ýyllarda dolandyrypdyr. Ol Täze şalygyň soňky beýik faraony hökmünde belli. Ol Müsüre demirgazyk tarapdan howp salan “deňiz halklarynyň” çozuşyna üstünlikli gaýtawul berendigi bilen taryha girdi. Şeýle-de, faraon uly göwrümli gurluşyk taslamalary, şol sanda Medinet-Abuda ybadathana toplumynyň gurluşygy bilen şöhratlyk gazanypdyr. Bu üstünliklere garamazdan, ýurt Ramses III-niň döwründe ykdysady pese gaçyşy we sosial dartgynlylygy başdan geçiripdir. Döwleti agdarmaga synanyşyk edilende faraon dildüwşüjiler tarapyndan öldürilýär.


06.01.2026 23:52
11k+

Fransiýada myhmanhananyň aşagyndan XIV asyra degişli gala tapyldy

Fransiýanyň Wann şäherindäki “Lagors” (Lagorce) myhmanhanasynyň aşagyndan arheologlar 1380-nji ýyllarda Breton gersogy Žan IV tarapyndan gurlan Şato-de-l'Ermin (Château de l'Hermine) köşgüniň galyndylaryny ýüze çykardylar...

02.01.2026 15:58
6.4k+

Arheologlar Wezuwiniň külüniň aşagynda gömlüp galan willada täze kaşaň freskalary tapdylar

Arheologlar meşhur Pompeý şäheriniň golaýyndaky gadymy Oplontisde ýerleşýän Poppeýa willasyndan tapylan täze tapyndylar barada habar berdiler. Tapylan freskalar we binagärlik detallary biziň eýýamymyzdan öňki I asyryň Rim elitasynyň öz derejesini we inçe tagamyny görkezmek üçin sungatdan nähili peýdalanandygyna has gowy düşünmäge kömek edýär...

02.01.2026 10:57
6.7k+

Alymlar ilkinji adamlaryň Awstraliýa haçan we nähili göçüp barandyklaryny anykladylar

Halkara alymlar topary Awstraliýa häzirki zaman aborigenleriniň we papuaslaryň ata-babalarynyň takmynan 60 000 ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýadan iki dürli göçüş ýoly arkaly gadymy Sahul yklymyna gelendigini anykladylar...

02.01.2026 10:47
5.6k+

22 müň ýyl ozal Ýaponiýada piller ýaşapdyr: Olar ol ýere nähili düşüpdir we soň nirä ýitirim bolupdyr?

Alymlar ilkinji gezek Nauman piliniň gadymy DNK-syny seljerdiler. Bu pil Ýapon adalarynda ýaşan we takmynan 22 000 ýyl mundan ozal ýitip giden, göni gyýakly pilleriň bir görnüşidir. Iki jandaryň süňkleriniň genetiki seljermesine esaslanýan bu barlag Cell žurnalynda çap edildi...