ABŞ Älemiň döreýşini öwrenmek üçin SPHEREx teleskopyny uçurdy

  • 13.03.2025 17:19
  • 1.5k+
ABŞ Älemiň döreýşini öwrenmek üçin SPHEREx teleskopyny uçurdy

Kaliforniýada SPHEREx teleskopy bilen SpaceX kompaniýasynyň Falcon 9 raketa göterijisi uçuryldy. Obserwatoriýa Älemiň emele gelşiniň irki tapgyrlary barada maglumat ýygnar diýip, NBC News habar berýär.

SPHEREx kosmosyň döreýiş we özgeriş kartinasyny gaýtadan döretmek üçin asman jisimlerini we galaktikalary kartografirlemek üçin niýetlenendir. Bu uçuş inženerlere ulgamy goşmaça barlamaga mümkinçilik bermek üçin fewral aýynyň ahyryndan bäri birnäçe gezek yza süýşürildi.
Taslamanyň bahasy 488 mln dollara barabar. Teleskop 2,5 ýyl işläp, Älemiň kartasyny döreder. Ol Ýerden görüp bolmaýan infragyzyl şöhlä syn edip biler. Teleskopyň gurallary kosmosa 102 dürli reňkde ýa-da tolkun uzynlygynda gözegçilik etmäge mümkinçilik berýär.
SPHEREx bilen bilelikde orbita Gün täjini we Gün ýeliniň akymlaryny öwrenmek üçin niýetlenen PUNCH taslamasynyň dört hemrasy iberildi.

ESA iň täze howa hemrasyndan alnan ilkinji suratlary görkezdi
düýn 16:33
1.9k+

ESA iň täze howa hemrasyndan alnan ilkinji suratlary görkezdi

Brýusselde geçirilen Ýewropa kosmos maslahatynda Meteosat hemrasynyň üçünji nesline degişli bolan MTG-S (Sounder) hemrasyndan alnan ilkinji suratlar jemgyýetçilige hödürlendi. Bu suratlar missiýanyň atmosferanyň temperaturasy we çyglylygy baradaky maglumatlary ýygnamak ukybyny subut edýär...

Ýerden 146 ýagtylyk ýyly uzaklykda ýaşaýyş üçin ýaramly planeta tapyldy
düýn 11:10
4.1k+

Ýerden 146 ýagtylyk ýyly uzaklykda ýaşaýyş üçin ýaramly planeta tapyldy

Halkara astronomlar topary ýaşaýyş üçin ýaramly bolmagy mümkin bolan täze bir planetany ýüze çykardylar. Ol Ýer şaryndan takmynan 146 ýagtylyk ýyly uzaklykda ýerleşýär. Bu açyş barada The Guardian neşiri Astrophysical Journal Letters žurnalynda çap edilen barlaga salgylanyp habar berýär...

Aýdan alnan topragyň seljermesi Ýerde suwuň gelip çykyşy baradaky düşünjeleri üýtgedýär
30.01.2026 20:13
3.4k+

Aýdan alnan topragyň seljermesi Ýerde suwuň gelip çykyşy baradaky düşünjeleri üýtgedýär

Aý topragynyň (regolitiň) seljermesi Ýerdäki suwuň esasy böleginiň daşarky kosmosdan gelmedik bolmagynyň mümkindigini görkezdi. Şeýle netijä takmynan 50 ýyl mundan ozal “Apollo” missiýalary tarapyndan getirilen nusgalary täzeden öwrenen amerikan alymlar geldiler...

Jeýms Webb garaňky materiýanyň iň takyk kartasyny döretdi
30.01.2026 03:49
1.1k+

Jeýms Webb garaňky materiýanyň iň takyk kartasyny döretdi

Jeýms Webb kosmos teleskopunyň maglumatlaryny işleýän alymlar garaňky materiýanyň şu güne çenli döredilen iň takyk kartalarynyň birini düzdiler. Gözlegiň netijeleri Nature Astronomy žurnalynda çap edildi. Täze karta — yşyk saçmaýan we görünmeýän maddyýet bolan garaňky materiýanyň adaty maddyýet bilen nähili baglanyşyklydygyny we  älemiň «kosmos karkasyny» (gurluşyny) nähili emele getirýändigini görkezýär...