Kembrij uniwersitetiniň alymlary emeli aňyň ulanyjylaryň kararlaryny dolandyrmak maksady bilen olaryň niýetleri baradaky maglumatlary ulanyp biljekdigini aýtdy. Bu onlaýn tomaşaçylary manipulirlemäge (dolandyrmaga), söwdada satyn alýan zatlaryndan başlap, syýasy isleglerine çenli täsir edip biljekdigini aýtdy.
Bu hadysa Lewerhalmyň Intellektiň geljegi merkezi (LCFI) tarapyndan geçirilen barlagda ara alnyp maslahatlaşylýan täze “niýet ykdysadyýetiniň” ösmegi bilen baglanyşykly.
“Niýet ykdysadyýetine” “üns ykdysadyýetiniň” yzyndaky tapgyr hökmünde seredilýär, munda sosial ulgamlar ulanyjylary saklap galýar we olaryň üns berýän zadyny mahabat berijilere satýar. Geljekde AI ulanyjylaryň nähili hereket etjekdigini öňünden çaklap, olaryň özüni alyp baryş we psihologiki maglumatlary esasynda niýetlerini ulanyp biler.
“Onýyllyklaryň dowamynda üns internetiň walýutasy bolupdy. Facebook we Instagram ýaly sosial media platformalary bilen üns alyşmak onlaýn ykdysadyýetiň ösmegine sebäp boldy” - diýip, LCFI-den doktor Jonni Penn belleýär. Emma, ChatGPT ýaly uly dil modellerini (LLM) ulanmak bilen, kompaniýalar ulanyjylary has az çykdajyly “dolandyryp” bilerler.
“Niýet ykdysadyýetinde LLM ulanyjynyň aragatnaşyk ediş depginini, onuň syýasy garaýyşlaryny, söz baýlygyny, ýaşyny, jynsyny, isleglerini we hatda ýaranjaňlyga höwesek häsiýetini hem tygşytly çykdajy bilen ulanyp biler. Bu maglumatlar araçy nyrhlar bilen sazlaşykda goýlan maksada ýetmek mümkinçiligini artdyrar (mysal üçin, filme petek satmakda)” – diýip, barlagda aýdylýar.
Barlagçylar şeýle ýagdaýyň şahsy durmuşyň eldegrilmesizligi we aç-açanlygy babatynda täze kynçylyklary döredýändigini nygtaýarlar.
