5-nji awgustda dünýäniň gazna bazarlarynda çöküş bolup geçdi. Aziýa-Ýuwaş umman sebitine has güýçli täsir eden birža indeksleriniň düýpgöter pese gaçyşy sebäpli, bu gün XXI asyryň “gara duşenbesi” diýlip atlandyrylýar.
Kollapsyň sebäpleri ABŞ-nyň zähmet bazary boýunça gowşak statistikany öz içine alýar, bu maýadarlarda çökgünlik babatda howsalanyň döremegine getirdi. Goşmaça sebäpleriň arasynda ABŞ-nyň ykdysadyýetiniň durnuklylygyna şübhelenmeler, emeli aň tehnologiýasynyň haýal ornaşdyrylmagy we Ýaponiýanyň Banky tarapyndan göterim goýumlarynyň duýdansyz ýokarlanmagy bar.
Iýul aýynyň başynda tehnologiýa kompaniýalarynyň paýnamalary iň ýokary derejesine ýetdi, ýapon ýenasy bolsa Ýaponiýanyň Banky tarapyndan pul-karz syýasatynyň berkidilmegine garaşylýan wagty ýokarlanyp başlady. 31-nji iýulda düzgünleşdiriji aýlyk obligasiýa satyn alyşlarynyň azalýandygyny we göterim goýumynyň 0,25%-e çenli ýokarlanýandygyny habar berdi, bu hem global bazarlara basyşy ýüze çykardy.
Bloomberg-iň belleýşi ýaly, soňky üç hepdede bazarlar $6,4 trln ýitirdi.
Obligasiýalar bazarynda ynjalyksyzlyk güýçlendi: ABŞ-nyň Federal ätiýaçlyk ulgamy goýumlary ýigrimi ýyllyk ýokary derejesinde saklady, ABŞ-da işsizligiň artmagy baradaky maglumatlar bolsa negatiw ýagdaýlary güýçlendirdi. Amazon we Intel ýaly tehnologiýa ägirtleriniň girdejileri baradaky hasabatlar maýadarlaryň howsalalaryny has güýçlendirdi. Apple Berkshire Hathaway-yň paýnamalar bukjasynyň azaldylandygy baradaky habar bolsa howsalalaryň üstüni ýetirdi.
5-nji awgustda Nikkei 225 indeksi 12,4% pese gaçdy, bu bolsa 1987-nji ýyldan bäri rekord pese gaçyş boldy. ABŞ-da Nasdaq Composite, S&P 500 we Dow Jones indeksleri bolsa, degişlilikde, 3,43%, 3% we 2,6% peseldi.
6-njy awgustda yzyna gaýdyş başlady: Nikkei 225 10,24%, Asia Dow indeksi bolsa 4,33% ýokarlandy. Şeýle-de bolsa, analitikler bazar howsalasynyň dowam etmeginiň mümkindigini duýdurýarlar.
