Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň paleontologlary, takmynan, 65 million ýyl ozal Koloradoda ýaşap geçen näbelli süýdemdirijileriň galyndylaryny tapdylar. Militocodon lydae diýlip atlandyrylan bu jandaryň müçesi alakanyň ululygyndan geçmändir we agramy 455 grama ýetipdir. “Süýdemdirijileriň ewolýusiýasy” žurnalynda çap edilen ylmy işde aýdylyşyna görä, alymlar onuň sygyr, doňuz we sugun ýaly, ähli häzirkizaman toýnaklylarynyň aslydygyny öňe sürýärler.
Bu jandar tapyndynyň awtory paleontolog Şeron Militonyň hormatyna goýlan ady göterýär. Açyş birnäçe onýyllyklaryň dowamynda gazuw-agtaryş işleriniň alnyp barylýan Korral-Blafs sebitinde edildi. M. Lydae-nyň tapylan kellesi we äň süňki paleontologlara olaryň iýmitlenişi we ewolýusiýa aýratynlyklary barada netije çykarmaga mümkinçilik berdi.
Paleontolog Taýler Laýson: "Onuň dişleri iýmiti maýdalamaga däl-de, kesmäge we owratmaga uýgunlaşan – diýip düşündirdi. - Bu oňa, beýleki süýdemdirijiler bilen deňeşdirilende, ýaprak we baldak ýaly has gaty ösümlikler bilen iýmitlenmäge mümkinçilik berýän artykmaçlykdyr"
M. Lydae irki paleosen döwründe Demirgazyk Amerikada süýdemdirijileriň arasynda agdyklyk eden pereptihidler maşgalasyna degişlidir (bu 66-56 million ýyl ozalky döwri öz içine alýar). Dinozawrlaryň ýok bolmagyndan soň gelen bu döwür täze haýwanat dünýäsiniň çalt ösýän döwri boldy.
Laýson: "Süýdemdirijiniň tapylan kellesiniň beýany süýdemdirijileriň Ýerdäki soňky köpçülikleýin ölüp gutarmadan soň, süýdemdirijileriň has irki ýaýraýşyny resminamalaşdyrmakda möhüm ädimdir" –diýip belledi.
Alymlar şu wagta çenli M. Lidanyň diňe birnäçe bölegini tapdylar. Onuň ewolýusiýa daragtyndaky ornuny has takyk kesgitlemek we toýnaklylar bilen baglanyşygyny tassyklamak üçin süňkleriň has doly derňewini we molekulýar genetiki derňewi goşmak bilen goşmaça gözlegleri geçirmek zerurdyr.
