Çilim çekmegiň gadagan edilmegi dünýäde ýürek we öýken keselleriniň ýaýramagyny azaltdy

  • 09.07.2023 14:25
  • 31k+

Alymlar dünýäniň köp sebitinde we ýurtlarynda ulaglarda hem-de köpçülik ýerlerinde çilim çekmäge kanuny gadaganlyklaryň girizilmegi ýürek-damar keselleriniň takmynan 10% azalmagyna we öýken keseliniň 17% azalmagyna sebäp bolandygyny anykladylar. Gözlegçileriň netijeleri JAMA Network Open žurnalynda çap edildi.

Umuman alanyňda, awtorlar 144 gözlegiň netijelerini gözden geçirdiler. Alymlar öz gözegçiliklerini jemlediler we temmäkä garşy göreş çäreleriniň ilatyň saglygyna ortaça nähili täsir edendigini kesgitlediler.
Derňew ofislerde, köpçülik ýerlerinde we ulaglarda çilim çekmegi gadagan edýän kanunlaryň jemgyýetiň saglygyna peýdaly täsir edendigini görkezdi. Orta hasap bilen ýürek-damar we dem alyş ulgamlarynyň kesellerini degişlilikde 10% we 17%, şeýle hem bu keseller sebäpli ýogalýanlaryň derejesini 10% we 9% azaltdy.
Ýürek we öýken keselleriniň agyr görnüşleri bilen kesellän näsaglary hassahana ýerleşdirmek ýygylygy hem 9% azaldy. Mundan başga-da, çilim çekmek gadaganlygy, wagtyndan öň dogulýan çagalaryň 6% azalmagyna, şeýle hem çilim çekmeýänlerde çaga dogluşynyň we göwrelilikde beýleki gaýra üzülmeleriň azalmagyna goşant goşdy.


10.03.2026 19:18
7.3k+

Alymlar adaty şpris bilen organizme goýberip bolýan «kiçijik bagyrlary» döretdi

Gepatit B we C ýaly bagyr keselleri, köplenç, bagyr ýetmezçiligine getirýär we bu ýagdaýda ýeke-täk çykalga transplantasiýa bolýar. Ýöne donor organlarynyň ýetmezçilik etmegi netijesinde köp hassalar saglyk ýagdaýy sebäpli hatda operasiýa garaşýanlaryň sanawyna-da girip bilmeýär...

10.03.2026 10:33
5.8k+

Aşgazanasty mäziň düwnük keselini dermanlara boýun egdirmegiň ýoly tapyldy

Alymlar aşgazanasty mäziň ragynyň himiýaterapiýa garşy durnukly bolmagyna kömek edýän mehanizmi anykladylar. Geçirilen barlaglar belli bir genetik üýtgeşmeleriň täsirinde çişiň has agressiw ýagdaýa geçip bilýändigini görkezdi...

09.03.2026 17:03
1.3k+

Alymlar Rett sindromyny bejermegiň has ygtybarly usulyny tapdylar

Amerikaly molekulýar biologlar Rett sindromyna sezewar bolanlaryň beýni öýjüklerinde MECP2 belogynyň işlenip çykarylyşyny takmynan 60% ýokarlandyrýan täze bejeriş usulynyň nusgasyny işläp düzdüler. TASS agentliginiň Beýlor lukmançylyk kollejiniň metbugat gullugyna salgylanyp berýän habaryna görä, bu açyş käbir genetik bejergilere garanyňda has ygtybarly we howpsuz bolar...

09.03.2026 15:18
2k+

Alymlar şokoladdan dermanlyk ähmiýeti ýokary bolan bal ýasadylar

Braziliýaly alymlar antioksidantlara baý bolan täze bir önümi — şokoladly baly döretdiler. Bu täsin iýmitiň esasy düzümi şokolad önümçiliginiň galyndysy bolan kakao gabyklaryndan emele gelýär. Science Daily žurnalynda...