Türkmenistanyň çäginde ýerleşýän gadymy Änew şäheri 2024-nji ýylda “Türki dünýäniň medeni paýtagty” diýlip yglan edildi. Bu baradaky degişli çözgüt Türki medeniýetiň halkara guramasynyň (TÜRKSOÝ) medeniýet ministrleriniň hemişelik geňeşiniň 39-njy mejlisinde kabul edildi. Bu mejlis şu ýylda “Türki dünýäniň medeni paýtagty” adyny göterýän Türkiýäniň Bursa şäherinde geçirildi.
Orient agentliginiň maglumatyna görä, gurama gatnaşyjy döwletleriň degişli ministrlikleriniň ýolbaşçylary, şol sanda Türkmenistanyň medeniýet ministri Atageldi Şamyradow Jemleýji Beýannama gol çekdi. Onda Türkiýe Respublikasynyň guramagynda geçirilýän “Teknofest” awiasiýa, kosmos we tehnologiýa festiwalyna türki dünýäniň ýaşlarynyň bilelikdäki işläp taýýarlan taslamalarynyň gatnaşmagyny üpjün etmek hakynda çözgüt beýan edildi.
Resminamada 2023-nji ýylda TÜRKSOÝ guramasynyň döredilmeginiň 30 ýyllygy mynasybetli, agza ýurtlarda dabaralary guramak, halkara guramalaryň we ÝUNESKO-nyň çäklerinde çäreleri geçirmek göz öňünde tutuldy.
Ýeri gelende bellesek, Änew medeniýetiniň çägi irki eneolit döwründen giçki orta asyrlara çenli öz ýaşaýşyny dowam etdiripdir. Bu medeniýet dürli döwürlerde birnäçe alymlar tarapyndan öwrenilipdir. Edebiýatlarda berlişine görä, «Änew» sözüniň özi XIX asyryň ahyrlarynda «Annaw», «Anow» diýlip, XX asyryň başlarynda «Ab-now», ýagny «täze suw» diýen düşünjeler esasynda atlandyrylypdyr.
Gadymy Änewiň demirgazyk we günorta depelerinde arheologik barlag işlerini alyp baran we ilkinji gezek uly açyşlary eden amerikan alymy Rafaell Pampellidir. 1908-nji ýylda Waşingtonda alym R.Pampelliniň «Änew medeniýeti» ady bilen 2 tomluk kitaby çapdan çykandan soň, Günorta Türkmenistanda biziň eýýamymyzdan öňki VI — V müňýyllyklarda ilkinji suwarymly ekerançylygyň bolandygyny tassyklaýan maglumatlaryň esasynda Gündogary öwreniji alymlaryň arasynda uly ylmy seslenmeler dörän başlaýar. Netijede, şol ylmy düşünje dünýä taryhynda şu güne çenli «Änew medeniýeti» ady bilen dowam edip gelýär.
