Alymlar maýýa siwilizasiýasynyň wekillerinde azy dişiniň plombalanmagy bilen bagly ilkinji subutnamalary ýüze çykardylar. Barlagyň netijeleri Journal of Archaeological Science: Reports žurnalynda çap edildi.
Gürrüň aşaky azy dişi hakynda gidýär. Seljerme wagtynda onda ýaşyl reňkli daşdan, ähtimal jadeitden edilen plombanyň bardygy anyklanyldy. Öň mäilm bolan ýagdaýlardan tapawutlylykda, bu goýma öňdäki däl-de, yzky hatardaky dişde edilipdir. Şundan çen tutup, onuň diňe bezeg maksatly edilen däl bolmagy ähtimal diýen pikir ýüze çykýar.
Derňew dişiň köwlüp, daşyň şol ýere berk oturdylandygyny görkezdi. Bu bolsa dişiň çeýnemek wezipesini saklamaga mümkinçilik beripdir. Barlagçylar gadymky stomatologyň işini örän dürs ýerine ýetirendigini we anatomiýadan mazaly habarly bolandygyny belleýärler.
Kompýuter tomografiýasynyň kömegi bilen bu amalyň adamyň diri wagty edilendigini-de anyklamak başartdy. Muňa dişiň gurluşyndaky janly dokuma mahsus bolan üýtgeşmeler hem şaýatlyk edýär. Çaklamalara görä, dişiň eýesi 24–30 ýaşlarynda bolupdyr.
Alymlaryň köpüsi amal bejergi maksatly bolup, köwük diş çüýremesi sebäpli zeperlenen dokumany aýyrmak üçin döredilip, ondan soňra daş bilen doldurylan bolmagy mümkin diýen çaklamany öňe sürýärler. Maýýalar sementiň ornuna derek plombany berkidip hem ýokanç howpuny peseldip bilýän antibakterial häsiýetli tebigy şireleri we ösümlik maddalaryny ulanypdyrlar.
Şeýle-de barlagçylar, göräýmäge lukmançylyk häsiýetli amalyň däp-dessur bilen baglanyşykly bolup biljekdigini-de ünsden düşürenoklar.
