Älem toruny öwrenjek dünýädäki iň uly teleskopyň gurluşygyna başlandy

  • 18.03.2026 14:50
  • 2.8k+

Älemiň iň ägirt gurluşlarynyň biri bolan «älem toruny» (cosmic web) öwrenmek üçin niýetlenen MOTHRA teleskopynyň gurluşygyna başlandy. Bu enjam galaktikalaryň arasynda ýerleşýän we garaňky materiýanyň ýaýrawyny görkezýän gazyň örän gowşak şöhlelenmesini hasaba alar.

Teleskop El-Sous obserwatoriýasynda gurulýar. Gurluşyk işleri tamamlanandan soň, ol dünýäde tutuşlygyna linzalara esaslanýan iň uly teleskop bolar. Onuň doly güýjünde ylmy işlere başlamagyna 2026-njy ýylyň ahyrynda garaşylýar.

Taslama täze barlag gurallaryny döretmek üçin 2025-nji ýylda başlanan «Dragonfly FRO» ylmy başlangyjynyň çäginde amala aşyrylýar. Taslamany XTX Markets kompaniýasynyň esaslandyryjysy we baş müdiri, britaniýaly telekeçi Aleks Gerko maliýeleşdirýär.

Teleskop Canon kompaniýasynyň 1140 sany tele-obýektiwinden ybaratdyr. Bu linzalar bitewi ulgam hökmünde işleýär we alynýan şekiller sanly usulda birleşdirilip, bir uly teleskopyň täsirini döredýär. Maglumatlar işlenip taýýarlanandan soň, ulgam diametri takmynan 4,7 metr bolan uly linza ýaly netije berer.

Şeýle-de MOTHRA galaktikalaryň arasyndaky wodorodyň gowşak şöhlelenmesini saýlamaga mümkinçilik berýän ýörite süzgüçler bilen üpjün ediler. Alymlar bu enjamyň kömegi bilen ozal anyklap bolmadyk signallary ilkinji gezek hasaba almagy we älemiň giň gerimli gurluşyny has çuňňur öwrenmegi meýilleşdirýärler.


düýn 20:39
3.9k+

Pomidorlar "gygyrýar": alymlar ösümlikleriň seslerini ýazga aldylar

Ösümlikler agyryny duýanda özboluşly "gykylyk" çykarýarlar. Tel-Awiw uniwersitetiniň alymlary 2023-nji ýylda pomidor we temmäki ösümlikleri bilen geçirilen synaglar wagtynda olaryň azar berlende çykarýan......

düýn 16:00
1.2k+

«Curiosity» marsahodynyň tejribesi Marsyň topragynda onlarça organiki molekulalary ýüze çykardy

NASA-nyň «Curiosity» marsahody täsin himiki tejribäni üstünlikli amala aşyrdy. Onuň dowamynda Marsyň toprak nusgalarynda onlarça görnüşli organiki molekulalar tapyldy....

28.04.2026 23:08
2.5k+

Genetikler DNK analizi arkaly rim imperatory Otto I-niň şahsyýetini tassykladylar

Magdeburg ybadathanasyndan tapylan galyndylaryň imperator Otto I-niňkidigi genetiki derňewler arkaly tassyklandy. Bu barada alymlar DNK barlaglaryny geçirenlerinden soň habar berdiler....

28.04.2026 23:04
1.7k+

Hytaýyň Yutu-2 roweri Aýdaky iň uzak ömürli apparat boldy

Hytaýyň Yutu-2 roweri Aýyň üstündäki iň uzak ömürli apparat boldy. Hasaplamalara görä üç aý hyzmat etmeli rower ýedi ýyldan gowrak wagt bäri Aýyň beýleki tarapyny söküp ýör....