Älem toruny öwrenjek dünýädäki iň uly teleskopyň gurluşygyna başlandy

  • şu gün 14:50
  • 510

Älemiň iň ägirt gurluşlarynyň biri bolan «älem toruny» (cosmic web) öwrenmek üçin niýetlenen MOTHRA teleskopynyň gurluşygyna başlandy. Bu enjam galaktikalaryň arasynda ýerleşýän we garaňky materiýanyň ýaýrawyny görkezýän gazyň örän gowşak şöhlelenmesini hasaba alar.

Teleskop El-Sous obserwatoriýasynda gurulýar. Gurluşyk işleri tamamlanandan soň, ol dünýäde tutuşlygyna linzalara esaslanýan iň uly teleskop bolar. Onuň doly güýjünde ylmy işlere başlamagyna 2026-njy ýylyň ahyrynda garaşylýar.

Taslama täze barlag gurallaryny döretmek üçin 2025-nji ýylda başlanan «Dragonfly FRO» ylmy başlangyjynyň çäginde amala aşyrylýar. Taslamany XTX Markets kompaniýasynyň esaslandyryjysy we baş müdiri, britaniýaly telekeçi Aleks Gerko maliýeleşdirýär.

Teleskop Canon kompaniýasynyň 1140 sany tele-obýektiwinden ybaratdyr. Bu linzalar bitewi ulgam hökmünde işleýär we alynýan şekiller sanly usulda birleşdirilip, bir uly teleskopyň täsirini döredýär. Maglumatlar işlenip taýýarlanandan soň, ulgam diametri takmynan 4,7 metr bolan uly linza ýaly netije berer.

Şeýle-de MOTHRA galaktikalaryň arasyndaky wodorodyň gowşak şöhlelenmesini saýlamaga mümkinçilik berýän ýörite süzgüçler bilen üpjün ediler. Alymlar bu enjamyň kömegi bilen ozal anyklap bolmadyk signallary ilkinji gezek hasaba almagy we älemiň giň gerimli gurluşyny has çuňňur öwrenmegi meýilleşdirýärler.


düýn 20:58
5k+

Amerikaly alymlar 1993-nji ýyldan bäri saklanyp gelýän aşa ýokary geçirijilik rekordyny täzelediler

Hýuston uniwersitetiniň barlagçylary gaty jisimleriň fizikasy ugrunda täze üstünlik gazanandyklaryny mälim etdiler. Alymlar atmosfera basyşynda we minus 122 gradus Selsiý temperaturada elektrik toguny ýitgisiz geçirmäge ukyply bolan aşa ýokary geçiriji material döretdiler...

düýn 15:50
1.4k+

Hytaý raketasy Ýeriň ýüzüne gözegçilik edýän hemrany orbita çykardy

Hytaýyň «Çançžen-6A» («Beýik ýöriş-6A») raketa göterijisi ýekşenbe güni raýat maksatlary üçin niýetlenen «Ýaogan-50 02» atly Ýere uzakdan aralykdan gözegçilik ediji hemrany orbita çykardy diýip, CGTN teleýaýlymy habar berdi...

15.03.2026 19:36
3.9k+

ILMI merkezi: Er-Riýadda geljekki zehinler üçin täze merkeziň gurluşygy güýçli depginde dowam edýär

Saud Arabystany Er-Riýadda alnyp barylýan giň möçberli gurluşyk taslamasynyň täze suratlaryny çap etdi. Mohammed bin Salmanyň (Misk City) adyny göterýän dünýäde ilkinji girdejisiz şäheriň merkezinde ýerleşýän ILMI ylmy-barlag toplumy kem-kemden kemala gelýär...

15.03.2026 14:07
2.2k+

Alymlar Aýda nohut ösdürip ýetişdirmegi teklip etdiler

Ostindäki Tehas uniwersitetiniň we Tehas A&M uniwersitetiniň hünärmenleri Aýda guruljak geljekki bazalarda nohut ösdürip ýetişdirmegi teklip etdiler. Geçirilen tejribeleriň dowamynda olara Aýyň topragynyň nusgasynda — regolitde bu ösümligi ösdürip ýetişdirmek we hasyl almak başartdy...