Modelirlemeler Marsy "gyzdyrmak" synanyşygynyň garaşylmadyk netijäni berendigini görkezýär

  • 08.03.2026 12:57
  • 4.1k+

Barlagçylar Marsyň atmosferasynda aerozol pürkmekligiň täsirini modelirläp, emeli parnik effektini döretdiler. Hasaplamalar ters netijäni ýüze çykardy: planetanyň käbir sebitlerinde maýlamaklygyň ýerine has beter sowamaklyk bolup biler.

Planetanyň orta demirgazyk giňişliklerinde ýerleşýän Amazoniýa, Arkadiýa we Utopiýa düzlükleri Marsyň geljekde ýaşalmagy mümkin ýerleri hasaplanýar. Uzak möhletli meýilnamalar şol ýerde senagat işini ösdürmegi we Marsyň howasyny kem-kemden üýtgedip, ony Ýeriň şertlerine ýakynlaşdyrmagy göz öňünde tutýar. Atmosferanyň temperaturasyny ýokarlandyrmak esasy maksat hasaplanýar.

Teklip edilýän usullaryň biri parnik täsirini güýçlendirip bilýän aerozollary pürkmek bilen baglanyşyklydyr. Mümkin bolan materiallaryň arasynda alýumin nanosterženler we grafen bölejikleri bar. Metaly Marsyň topragyndan, grafini bolsa planetanyň atmosferasynyň esasy bölegini emele getirýän uglerod dioksidinden alynmak meýilleşdirilýär.

Kompýuter modeli sekuntda 1,25 litr aerozolyň pürkülmeginiň Marsyň ortaça temperaturasyny üç ýylyň dowamynda 15 gradus ýokarlandyryp biljekdigini görkezdi. Sekuntda 3,75 litr bolanda, maýlamak 35 gradusa ýetip biler.

Şeýle-de bolsa, buzuň bugarmagynyň güýçlenmegi çyglylygyň ýokarlanmagyna we dykyz bulutlaryň emele gelmegine getirer. Gijelerine bu bulutlar ekwatoryň golaýynda ýylylygy saklar, ýöne gyşda olar orta giňişliklerde Gün şöhlesini yza serpikdirip başlarlar. Hasaplamalara görä, bu ol ýerdäki temperaturanyň howa bulutsyzka 40 gradus pes bolmagyna sebäp bolup biler.

Mundan başga-da, bugarýan çyglylyk ýarym şarlaryň arasynda deň däl ýagdaýda ondan-oňa geçer. Günorta ýarym şar yzyna gaýdyp biljek suwdan has köp suw alar. Netijede, geljekki koloniýalaryň ýerleşýän ýerleri örän sowuk we topragyň ýuwaş-ýuwaşdan guramagynyň utgaşmasyny başdan geçirip biler.

Aerozolyň pürkülmegi bes edilse-de, Marsyň atmosferasy häzirki ýagdaýyna birnäçe onýyllyklardan soň gaýdyp geler.


22.03.2026 15:08
2.6k+

Marsda ilkinji gezek ýakut we sapfir emele getirýän mineral tapyldy

"Perseverance" mars apparaty Marsda ilkinji gezek korundyň — Ýer ýüzünde ýakut (rubin) we sapfirleriň emele gelmegine sebäp bolýan mineralyň spektral alamatlaryny ýüze çykardy. Bu yzlar Ýezero krateriniň gyrasyndaky dag jynslarynda tapyldy...

22.03.2026 08:07
4.6k+

Curiosity-nyň tötänleýin daşy döwmegi Marsda täze açyş döretdi

Marsy öwrenýän Curiosity marsohody planetanyň ýüzündäki bir daşy tötänleýin döwdi we onuň içinden arassa kükürdi ýüze çykardy. Waka gadymy suwuň yzlary öwrenilýän Gediz-Wallis kanalynda bolup geçdi. Mundan ozal Gyzyl planetada diňe sulfatlar — kükürdiň başga maddalar bilen birleşmesi tapylýardy...

08.03.2026 10:04
4.1k+

Marsda sagat näçekä? Inženerler planetalara sagat oýlap tapdylar

Britaniýanyň Chronova Engineering kompaniýasynyň inženerleri Marsda, Ýupiterde we Saturnda wagty görkezýän «Interplanetary Clock» — «planetalarara sagady» işläp düzdüler. Enjam 131 bölekden ybarat bolup, planetalaryň aýlanyşynyň dürli tizliklerini hasaba alýar...

27.02.2026 21:08
9.4k+

Näme üçin Marsda diňe ýeralma bilen oňup bolmaz? Geljekki missiýalaryň esasy kynçylyklary

Köp adamlar geljekki kosmos missiýalaryny «Marsly» (Марсианин) filmi arkaly göz öňüne getirýär: gyzyl tozan, ýalňyzlyk we astronawtyň janyny halas eden ýeralma joýalary. Emma, hakykatda, uzak kosmosda ýaşamak diňe bir zatlar ösdürip ýetişdirmegi öwrenmekden has çylşyrymly meseledir...