Perseverance barlaglary Marsyň öň çygly we maýyl bolandygyny tassyklady

  • 19.02.2026 09:05
  • 1.9k+

Marsyň ýüzünde geçirilen barlaglar milliardlarça ýyl ozal bu planetanyň öň çaklanylyşy ýaly buz bilen örtülmän, gaýta maýyl we çygly bolandygyny görkezdi. Munuň özi «Nuh eýýamy» diýlip atlandyrylýan döwürde (takmynan 4,1–3,7 mlrd ýyl ozal) Marsda äpet suw howdanlarynyň we derýalaryň bolandygyny çaklamaga doly mümkinçilik berýär.
Şol döwürde Günüň häzirkiden 30% pes ýagtylyk saçandygyna garamazdan, Marsyň atmosferasy parnik gazlaryna baý bolup, ýylylygy-da saklap bilen bolmaly. Planetanyň geçmişindäki howa şertleri barada alymlaryň arasynda uzak wagtlap dowam eden iki sany esasy garaýyş bar. Olaryň birinjisi, Mars tutuşlygyna buz bilen örtülen bolup, suw diňe wagtlaýynça — wulkanlaryň atylmagy ýa-da äpet meteoritleriň urulmagy netijesinde emele gelen gyzgynlyk sebäpli erän bolmaly, ikinjisi-de, Marsda temperaturanyň hemişe diýen ýaly noldan ýokary bolup we planetanyň ýüzünde suwuk suw hemişelik saklanandygy hakyndaky çaklamadyr.  Täze maglumatlar ikinji çaklamany tassyklaýar.
Ýezero krateriniň düýbünde işleýän Perseverance roweri alýumine baý bolan toýun jynslaryny öwrendi. Bu minerallaryň düzümi hem suwuň suwuk ýagdaýdaky täsirini görkezdi. Bu-da öz gezeginde daş-töweregiň uzak wagtlap suw bilen gurşalandygyny görkezýär.
Tapylan minerallar Ýerdäki ýyly we çygly döwürleriň minerallaryna örän meňzeşdir. Bu bolsa gadymy Marsda dürli biologik ýaşaýyş görnüşleriniň bolup biljekdigine ynam döredýär.
Perseverance geçen ýyl biologik ýaşaýşyň yzlary bolup biljek nusgalary ýygnady. Bu gymmatly tapyndylar geljekki kosmos missiýalary arkaly Ýer ýüzüne getiriler we has jikme-jik öwreniler.


10.03.2026 11:37
2k+

Her planetanyň öz owazy bar: NASA teleskop maglumatlaryny saza öwürdi

NASA-nyň hünärmenleri «Çandra» obserwatoriýasy tarapyndan alnan Ýupiter, Saturn we Uran planetalarynyň şekillerini owaz sazlaşygyna öwürdiler. Ýakynda bolup geçen planetalaryň parady döwründe ýygnalan bu ylmy maglumatlar sonifikasiýa arkaly audio görnüşine getirildi...

09.03.2026 16:05
1k+

NASA geljekki Aý missiýalarynda «Vulcan» raketasyny ulanmagy göz öňünde tutýar

NASA agentligi geljekki Aý missiýalary üçin möhüm bölekleri üpjün etmekde United Launch Alliance kompaniýasyny saýlamagy meýilleşdirýär. Gürrüň «Vulcan» raketasynyň «Centaur V» diýlip atlandyrylýan ýokarky bölegi barada barýar...

09.03.2026 12:18
2.1k+

Aý howp astynda däl: NASA-nyň hasaplamalaryna görä 2024 YR4 asteroidi onuň gapdalyndan geçer

NASA-nyň Ýere golaý asman jisimlerini öwreniş merkeziniň hünärmenleri 2024 YR4 asteroidiniň hereket ugruny anykladylar we onuň 2032-nji ýylda Aý bilen çaknyşmak ähtimallygyny doly aradan aýyrdylar. Ozal 2032-nji ýylyň 22-nji dekabrynda urgy bolmak ähtimallygy 4,3% diýlip çaklanylypdy...

08.03.2026 12:57
3.9k+

Modelirlemeler Marsy "gyzdyrmak" synanyşygynyň garaşylmadyk netijäni berendigini görkezýär

Barlagçylar Marsyň atmosferasynda aerozol pürkmekligiň täsirini modelirläp, emeli parnik effektini döretdiler. Hasaplamalar ters netijäni ýüze çykardy: planetanyň käbir sebitlerinde maýlamaklygyň ýerine has beter sowamaklyk bolup biler...