Meksikada sapotekleriň 1,4 müň ýyl ozal guran aramgähi tapyldy

  • 29.01.2026 06:43
  • 2.9k+

Meksikanyň Antropologiýa we taryh milli institutynyň (INAH) arheologlary San-Pablo-Uitso häkimliginiň ýerleşýän ýerinden sapotekleriň , takmynan, biziň eýýamymyzyň 600-nji ýylyna degişli bolan aramgähini ýüze çykardylar. ArtDaily neşiriniň ýazmagyna görä, bu gurluş özüniň asyl durkuny tas doly diýen ýaly abatlygyyna saklapdyr.
Aramgähiň girişi baýguşyň şekili we sapotek hökümdarynyň gyzyl reňkli mermer heýkeli bilen bezelipdir. Alymlaryň pikiriçe, bu keşp aramgähiň eýesini alamatlandyryp biler. Giriş gapysynyň iki gapdalynda kelleleri gabaraly başgaply erkek we aýal şekilleri oýulyp ýasalan ägirt uly daş sütünleri ýerleşýär.
Aramgähiň içinde arheologlar senenama belgileri oýulyp ýazylan dürli reňkli daşly diwar bezeglerini (frizleri), şeýle-de gapy bosagalaryndaky goragçylaryň şekillerini tapdylar. Diwarlarda dabaraly ýörişi görkezýän reňbe-reň suratlar (freskalar) çekilipdir. Suratlardaky gahrymanlar hoşboý ysly tütetgi hökmünde ulanylýan agaç şepbigini — kopal guýlan gaplary göterip barýarlar. Bezeglerde sarymtyl, ak, ýaşyl, gyzyl we gök reňkler agdyklyk edýär.
Meksikanyň Prezidenti Klaudiýa Şeýnbaum hem bu taryhy ähmiýetli täzelige üns çekip, onuň ýurduň soňky onýyllykdaky iň ähmiýetli arheologik açyşydygyny belledi. Hakykatdan hem, aýdyşy ýaly, bu tapyndy sapotekleriň jemgyýetçilik gurluşyny, ynançlaryny we dini däp-dessurlaryny has çuňňur öwrenmäge ýardam berer.


14.04.2026 17:01
3.3k+

Gadymy pelsepeçi Empedoklyň ýiten ýazgylary 2000 ýyldan soň tapyldy

Lýež uniwersitetiniň barlagçysy Natan Karlig biziň eýýamymyzdan öňki V asyra degişli bolan «Fizika» atly filosofiki poemanyň bir bölegini tapyp, onuň kime degişlidigini anyklady. Bu tekstiň awtory gadymy......

14.04.2026 14:55
2.7k+

Meksikanyň sungat işgärleri Frida Kalonyň eserleriniň ýurtdan çykarylmazlygyny talap edýärler

Guardian neşiriniň habar bermegine görä, Meksikanyň 400-e golaý sungat işgäri hökümete açyk hat ýollap, Frida Kalonyň eserleriniň Ispaniýa iberilmeginiň şertlerini aýdyňlaşdyrmagy talap etdi. Medeni......

22.03.2026 03:03
2.6k+

Patyşalar jülgesinde syýahatçylaryň iki müň ýyl öň galdyran ýazgylary tapyldy

Müsüriň Patyşalar jülgesinde barlagçylar takmynan iki müň ýyl ozal syýahatçylar tarapyndan galdyrylan gadymy diwar ýazgylaryny tapdylar. Hindi dillerindäki bu ýazgylary biziň eýýamymyzyň I–III asyrlaryna degişli diýip hasaplaýarlar...

11.03.2026 14:45
5.7k+

2000 ýaşly Bagdat batareýasy häzir hem işleýän bolup çykdy

Käwagt bir ownujak närse tutuş bir döwür baradaky düşünjäni üýtgedip bilýär. Arheologlaryň we inženerleriň arasynda bir asyra golaý wagt bäri çekeleşiklere sebäp bolup gelýän, «Bagdat batareýasy» ady bilen meşhur bolan syrly tapyndy bilen hem hut şeýle ýagdaý ýüze çykdy...