Alymlar astronawtlary Marsdaky radiasiýadan goramak üçin täze çözgütleri tapdylar

  • 25.08.2024 13:48
  • 6.5k+

Abu-Dabidäki Nýu-Ýork uniwersitetiniň Astrofizika we kosmos ylymlary merkeziniň hem-de Gresiýanyň Patras uniwersitetiniň barlagçylary astronawtlary Marsdaky radiasiýadan netijeli gorap biljek materiallary kesgitlediler.

The European Physical Journal Plus-da neşir edilen barlagda alymlar kosmiki radiasiýa şertlerinde dürli materiallara baha bermek üçin kompýuter simulýasiýalaryny ulandylar.
Olaryň iň netijelisi plastik we rezin düzümli birleşmeler, şeýle hem Mars  regoliti bolup çykdy. Bu materiallar Gyzyl Planetada uzak möhletli missiýalaryň howpsuzlygyny ýokarlandyrjak, ýaşamak üçin goragly gurşawlar we skafandrlar  üçin esas bolup biler. Goşmaça barlag kosmos tehnologiýasynda giňden ulanylýan alýuminiň beýleki pes atom sanly materiallar bilen birleşdirilende peýdaly boljakdygyny görkezdi.

“Bu astronawtlaryň howpsuzlygyny ýokarlandyrar we Marsa uzak möhletli missiýalary amala aşyrmagy hakykata hasam golaýlaşdyrar. Bu adamyň kosmosy özleşdirmeginiň geljegini we Marsda adamlar üçin bazanyň döredilmegini, şol sanda BAE-nyň “Mars 2117” taslamasyny we 2117-nji ýyla çenli Marsda şäher döretmek maksadyny goldaýar" – diýip, barlagyň awtorlarynyň biri Dimitr Atri belledi.


19.02.2026 09:05
1.7k+

Perseverance barlaglary Marsyň öň çygly we maýyl bolandygyny tassyklady

Marsyň ýüzünde geçirilen barlaglar milliardlarça ýyl ozal bu planetanyň öň çaklanylyşy ýaly buz bilen örtülmän, gaýta maýyl we çygly bolandygyny görkezdi. Munuň özi «Nuh eýýamy» diýlip atlandyrylýan döwürde (takmynan 4,1–3,7 mlrd ýyl ozal) Marsda äpet suw howdanlarynyň we derýalaryň bolandygyny çaklamaga doly mümkinçilik berýär...

18.02.2026 15:45
3.6k+

Özbegistan 2028-nji ýyla çenli ilkinji ylmy hemrany we kosmonawty uçurmaga taýýarlanýar

Özbegistan 2028-nji ýylda 6U görnüşli ilkinji ylmy hemrasyny uçurmagy meýilleşdirýär. Bu hemra türki halklaryň görnükli astronomy, matematigi, akyldary we şahyry Mirzo Ulugbegiň hormatyna atlandyrylar. Şeýle hem Respublikada ýurduň ilkinji kosmonawtyny taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar...

18.02.2026 12:14
4.4k+

12 000 ýyl ozal ekerançylygyň dörän ýerini anyklamak başartdy

Häzirki zaman oba hojalyk ekinleriniň ýabany ata-babalarynyň 10–12 müň ýyl ozal ýaýraýşynyň ilkinji jikme-jik kartasy döredildi. Kopengagen uniwersitetiniň (Daniýa) we Basklar ýurdunynyň uniwersitetiniň (Ispaniýa) halkara alymlar toparynyň ylmy işi «Open Quaternary» žurnalynda çap edildi...

18.02.2026 12:01
8.2k+

Alymlar Antarktidanyň buzuny ilkinji gezek Ýeriň gabygyna çenli burawlap, superkontinentiň yzyny tapdylar

Halkara alymlar topary Gündogar Antarktidadaky güýçli magnit anomaliýasynyň gelip çykyşyny ilkinji gezek anykladylar. Barlaglar bu hadysanyň takmynan bir milliard ýyl ozal gadymy kontinentleriň çakyşmagy we Rodiniýa superkontinentiniň emele gelmegi bilen baglanyşyklydygyny görkezdi...