Demirgazyk rata (Metrosideros robusta) diýlip atlandyrylýan “Ýöreýän” agaç Täze Zelandiýada “Ýylyň agajy” bäsleşiginiň ýeňijisi diýlip yglan edildi. Ol köpçüligiň sesiniň 42% -ini aldy we üýtgeşik görnüşi bilen hemmeleri haýran galdyrdy diýip, Live Science ýazýar.
Agajyň sütüni iki aýaga meňzeş bolup, biri öňe, biri yza atylan ýagdaýda, göýä, agaç meýdanyň üstünden ätläp geçip barýan ýaly. Bu aýratynlyk, şeýle hem ele çalymdaş giň ýaýran güýçli şahalar ony “Ýüzükleriň hökümdary”-ndaky ente (agaja menzeş adama) meňzeýär.
Agaç Günorta adanyň günbatar kenaryndaky Karameanyň golaýyndaky gonamçylygyň ýanyndaky meýdanyň ortasynda ýeke özi ösüp otyr. Onuň boýy 32 metre ýetýär, ýaşy 150 ýyl, belki ondanam garry bolmagy mümkin. Şeýle agaçlaryň ýaşy müňlerçe ýyla ýetip biler.
Agajyň “aýaklary” howada agaja öwrülen köklerdir. Demirgazyk rata - epifit we agaç, ol ömrüni, megerem, başga bir agajyň ýokary başynda başlap, kökleri ýere ýetýänçä şol ýerde ösen bolmaly. Kökleriň adaty bolmadyk ýerleşişi öň guran hojaýyn-agajyň sütüniniň galyňlygy bilen baglanyşyklydyr.
Demirgazyk rata Täze Zelandiýa üçin endemikdir. Bu görnüş bir wagtlar ýurduň tokaýlarynda giňden ýaýran hem bolsa, tokaýlaryň çapylmagy, inwaziw görnüşler we patogen kömelekler sebäpli indi olaryň sany azalypdyr.
“Ýüzükleriň hökümdary” äleminden gelen entler – bu Walie Ýawannada we Ortaýerde ýaşaýan halklaryň biri, wekilleriniň daşky görnüşi adam şekilli agaçlara meňzeýär. Agaç pisint jandarlaryň toslanyp tapylan jynsy iňlis ýazyjysy Jon R. R. Tolkiýeniň kitaplarynda beýan edilýär. Olar Ortaýer tokaýlaryny goraýarlar.
