Fizikler kwant tüweleýini ulanyp, giňişligi we wagty gyşartmagy öwrendiler

  • 22.03.2024 23:30
  • 5552
Fizikler kwant tüweleýini ulanyp, giňişligi we wagty gyşartmagy öwrendiler

Iňlis fizikleri kwant fizikasynda üstünlik gazandylar. Gara girdaplaryň özüni alyp barşyny simulirlemäge mümkinçilik berýän ýokary akyjylykly geliýde kwant girdabyny işe girizdiler.

Nottingem uniwersitetiniň, Londonyň patyşa kollejiniň we Nýukasl uniwersitetiniň fizikleri hakyky gara girdabyň töwereginde gyşaran giňişlikde bolup geçýän wakalary öwrenmäge kömek edýän, aslyýetinde, "bankadaky gara girdaby" döretmegi başardylar.
Synag üçin geliýni mümkin bolan iň pes temperatura (-271 ° C) çenli sowadýan we özboluşly häsiýetlere eýe edýän ýörite gurluş düzüldi. Geliý asla ýapyşmaýan suwuklyk hökmünde islendik tekizligiň üstünden sürtülmän akýar we diňe öz inersiýasyna boýun bolup, gaty ownuk gözeneklerden hem syzyp geçip bilýär.
Ýönekeý suwuklyklardan tapawutlylykda, ýokary akyjylykly geliý sentrifuga aýlananda özi aýlanmaýar, onuň deregine onda  kwant tüweleýi döreýär.
Gözlegiň esasy awtory doktor Patrik Swankaranyň: "Biz tornadony ýada salýan ykjam obýektde on müňlerçe kwant girdabyny saklap bildik we güýji kwant suwuklyklary üçin rekord bolup durýan girdap akymyny döredip bildik" – diýen sözleri Nottingem uniwersitetiniň web sahypasynda getirilýär.
Bu ýagdaýda, ýokary akyjylykly geliýiň üstünde kiçijik tolkunlar emele gelýär, gözegçilikleriň görkezişi ýaly, aýlanýan gara girdaplaryň golaýynda agyrlyk güýjüni emele getirýär.

“Ýokary akyjylykly gelini ulanmak bu kiçijik tolkunlary, suw bilen geçirilen öňki synaglara garanyňda, has jikme-jik öwrenmäge mümkinçilik berdi. Geliniň gaty gowşak ýelmeşegenligi sebäpli, olaryň täsirini üns bilen öwrenip, netijeleri nazary çaklamalarymyz bilen deňeşdirip bildik "- diýip, Swankara belleýär.

Suwuk geliýdäki kiçijik tolkunlary synlamak alymlara giňişligiň we wagtyň syrlaryny açmaga has golaýlamaga mümkinçilik berer.


düýn 17:06
4397

Şwesiýada bir atom galyňlygyndaky altyn list döredildi

Linçeping uniwersitetiniň (Şwesiýa) alymlary ilkinji gezek bir atom galyňlygyndaky altyn list döretdiler. Şeýle gurluş altyna täze häsiýetler berdi. Dürli ýurtlaryň alymlary atomyň galyňlygynda altyn listini döretmäge...

düýn 15:06
3566

Alymlar plazma arkaly döwükleri bejermegi öwrendiler

Osaka uniwersitetiniň alymlary plazma şöhlelenmesi arkaly süňk döwükleriniň çalt bejerilmegine mümkinçilik berýän usul döretdiler. Hünärmenler tehnologiýany aýaklary döwülen laboratoriýa alakalarynda synagdan geçirdiler...

18.04.2024 15:32
8468

Guşlar düýş görýärler. Alymlar ony "ýormagy" öwrendiler

Mail.ru-nyň habar bermegine görä, Buenos-Aýres uniwersitetiniň alymlary guşlaryň düýş görýändiklerini anykladylar we, hatda olara düşünmegi hem öwrendiler. Guşlar özboluşly beden agzasy - sesini özboluşly edýän...

18.04.2024 15:20
6871

Inženerler adam derisinden zarýad alýan suw arassalaýjy oýlap tapdylar

Günorta Koreýadan we Hytaýdan inženerler topary adam derisinden zarýad almaga hem-de deňiz suwlaryny arassalamaga ukyply ykjam suw arassalaýjy süzgüji döretdiler. Pyýada ýöremek arkaly emele gelýän statiki elektrik...