Ýewropaly klimatologlar Grenlandiýanyň demirgazygyndaky şelf buzluklarynyň göwrüminiň 1978-nji ýyldaky ýagdaý bilen deňeşdirilende 35% azalandygyny, netijede ýakyn onýyllyklarda gury ýer buzluklarynyň ummana “düşmegi” sebäpli deňiz derejesiniň ýokarlanmagynyň çaltlaşmagynyň mümkindigini anykladylar. Alymlaryň netijeleri Nature Communications ylmy žurnalynda ýerleşdirildi.
“Demirgazyk Grenlandiýanyň buzluklary deňiz derejesini 2,1 m ýokary galdyrmak üçin ýeterlik agrama we göwrüme eýe. Häzirlikçe olar şelf buzluklarynyň olary deňze düşmekden saklaýandygy sebäpli durnukly bolup galýarlar. Biziň geçiren gözleglerimiz bu kenarýaka buzluklarynyň göwrüminiň 1978-nji ýyl bilen deňeşdirilende 35%-den gowrak azalandygyny we geljekde deňiz derejesiniň ýokarlanmagyna sebäp bolup biljekdigini görkezdi” – diýlip, gözlegde aýdylýar.
Grenobl uniwersitetiniň (Fransiýa) ylmy işgäri Romen Millanyň ýolbaşçylygyndaky ýewropaly klimatologlaryň topary Grenlandiýanyň demirgazyk bölegini gurşap alýan sekiz sany uly şelf buzluklarynyň ýagdaýlaryny öwrenmegiň dowamynda şeýle netijä geldiler. Häzirlikçe bu buz massiwleri soňky onýyllyklarda meýdan we göwrüm taýdan işjeň azalýan we demirgazyk buzluklaryna garanda iki-üç esse massa ýitirýän günorta goňşulary bilen deňeşdirilende has durnukly hasaplanýar.
Netijede, adanyň demirgazyk kenarlaryndaky deňiz buzluklarynyň göwrümi 445 kub kilometr (443 mlrd tonna suw), olaryň meýdany bolsa 2 müň inedördül km-den gowrak azaldy. Alymlar bu prosesleriň Grenlandiýanyň ähli şelf buzluklarynyň kollapsyna we ýakyn onýyllyklarda we ýüzýyllyklarda deňiz derejesiniň çalt ýokarlanmagyna getirip biljek Arktikada deňiz suwunyň temperaturasynyň ýokarlanmagy bilen ýakyn geljekde çaltlaşmagyna garaşýarlar.
