Klimatyň üýtgemegi sebäpli tebigy betbagtçylyklardan ýeten global zyýan hasaplandy

  • 12.10.2023 08:27
  • 21995
Klimatyň üýtgemegi sebäpli tebigy betbagtçylyklardan ýeten global zyýan hasaplandy

Täze Zelandiýadaky Wellington uniwersitetiniň alymlary dünýäde global ýylama bilen baglanyşykly çykdajylaryň artmagy barada ilkinji gözlegi geçirdiler. Olaryň hasabyna görä, soňky 20 ýylda adatdan daşary howadan ýetýän zyýan sagatda 16 mln dollara barabar diýip, MIR 24 habar berýär.

2000-nji ýyldan 2019-njy ýyl aralygynda dünýä ýurtlary klimatyň üýtgemegi sebäpli ortaça 140 mlrd dollar ýitirdiler. Anyk mukdar ýyla baglylykda 60 – 230 mlrd dollar aralygynda üýtgeýär. Iň uly zyýan 2003-nji ýylda, Ýewropanyň adatdan daşary yssy howadan ejir çeken wagty, şeýle-de 2010-njy ýylda, Russiýa ýylylyk tolkunlaryny başdan geçiren wagty, Somalide bolsa güýçli gurakçylyk ýüze çykan wagty ýetdi. 2005-nji we 2017-nji ýyllarda ABŞ-daky tupanlar weýran edilen we zeper ýeten emläklerden uly ýitgilere getirdi. 2022-nji ýylda zyýanyň mukdary 280 mlrd dollar boldy.
Çykdajylaryň üçden iki bölegi ýitirilen adam janlarynyň, galan bölegi zeper ýeten emläkleriň paýyna düşdi. Klimat çykdajylarynyň üçden iki bölegi tupanlar bilen baglanyşykly bolup, ýylylyk tolkunlary zyýanyň 16%-ine, suw joşgunlary we gurakçylyk bolsa 10%-ine jogapkärdir.
Gözlegiň awtorlarynyň belleýşi ýaly, garyp ýurtlar barada maglumatlar ýeterlik bolmansoň, olaryň ýitgi baradaky hasaplary hakykatdan ep-esli pes bolup biler. Mundan başga-da, hasyllylygyň peselmegi we deňiz derejesiniň ýokarlanmagynyň netijeleri ýaly baglanyşykly ýitgiler hasaba alynmady diýip, “The Guardian” ýazýar.


11.07.2024 18:47
12063

Yzygider 13-nji rekord: BMG iýun aýynyň taryhda iň yssy aý bolandygyny aýtdy

2024-nji ýylyň iýun aýy gözegçiligiň tutuş taryhynda iň yssy aý we aýlyk temperatura rekordyny goýan yzygider 13-nji aý boldy. Bu barada Ýewropa Bileleşiginiň Howanyň üýtgemegi gullugynyň maglumatlaryna salgylanyp...

10.06.2024 15:44
16631

Bütindünýä meteorologiýa guramasy: geljek bäş ýylyň biri taryhda iň yssy ýyl bolar

Bütindünýä Meteorologiýa Guramasynyň çaklamasyna görä, geljek bäş ýylyň biri howa gözegçilikleriň taryhynda iň yssy ýyl bolar. BMG-nyň ýöriteleşen edarasynyň hasabatynda ýakyn ýyllarda dünýäde ortaça temperaturanyň...

06.06.2024 15:15
11068

BMG: Maýlama getirýän El-Ninýo tebigy hadysasy şu ýyl sowuk howa bilen çalşar

Şu ýyl howanyň ýylamagy bilen häsiýetlendirilýän El-Ninýo döwri tamamlanar. Onuň deregine planetanyň käbir sebitlerine, aýratynam, tropiklerde, tersine, sowuk howa getirjek La-Ninýa hadysasynyň gelmek ähtimallygy...

16.03.2024 14:16
9311

2023-nji ýylda Antarktidadaky buzuň meýdany soňky 45 ýyldaky iň pes derejesinde boldy

1980-nji ýyllarda Antarktidanyň töweregindäki buzuň meýdany 3 million inedördül metre çenli kiçelýärdi. 2022/2023-nji ýylyň tomus möwsüminde Antarktidadaky buzuň umumy meýdany (Antarktidanyň tomsy senenamanyň gyş...