Şotlandiýada professional futbolçylara oýnuň öňüsyrasynda we ondan soňky gün türgenleşiklerde kelle bilen oýnamak gadagan ediler. Bu Glazgo uniwersitetiniň öňki oýunçylaryň kelle beýnisiniň kesellerinden üç ýarym esse köp ýogalýandyklaryny görkezen barlagy bilen baglanyşyklydyr. Bu barada novosti.kg belleýär.
Barlaga ýolbaşçylyk eden newropatolog Uilli Stýuartyň aýtmagyna görä, professional futbolçylar üçin howp Alsgeýmer keseliniň döremek ähtimallygynyň bäş esse ýokarlanmagyndan başlap, hereketlendiriji neýron keseliniň, takmynan, dört esse ýokarlanmagyna we Parkinson keseliniň hadysalarynyň iki esse ýokarlanmagyna çenli aralykda üýtgeýär.
Alymlar munuň kelle bilen topuň yzygiderli urulmagy bilen baglanyşykly bolup biljekdigini hasaplaýarlar.
“Kelle bilen birnäçe urgudan soň ýatda 24-48 sagat dowam edýän ölçäp bolýan ýaramazlaşma ýüze çykýar. Futbolçylarda hem beýni skanerlenende şeýle urgular bilen baglanyşykly bolup biljek üýtgeşmeler göründi” – diýip, barlaga gatnaşan Şotlandiýanyň Futbol Assosiasiýasynyň (SFA) lukmany Jon Maklin düşündirýär.
Mundan başga-da, futbol klublaryna kelle bilen urmagy gaýtalanýan maşk hökmünde göz öňünde tutýan türgenleşikleriň sanyny hepdede bir güne çenli azaltmak tabşyryldy.
Şotlandiýanyň Futbol Assosiasiýasy eýýäm ýaşlar futbolynda kelle bilen oýnamagy çäklendirýän düzgünleri hem-de 12 ýaşa çenli ýaş topary üçin türgenleşiklerde kelle oýnuny ulanmagy gadagan edýän düzgünleri işläp düzdi.
Täze düzgünler Şotlandiýadaky 50 professional erkekler we zenanlar kluby bilen maslahatlaşylandan soň, şeýle-de SFA klublary bilen pikir soraşma geçirilenden soň girizilýär.
Şeýle-de, Şotlandiýa dünýäde sportuň ähli görnüşleri üçin beýniniň sarsma ýagdaýlary bilen baglanyşykly ýeke-täk maslahatlar toplumyny kabul eden we “If in doubt, sit them out” şygary bilen kampaniýa geçiren ilkinji ýurt boldy. Bu şygary “Şübhe barmy – gowusy, goý, otursyn” görnüşinde terjime etmek bolýar. Ýagny, eger tälimçi ýa-da işgärler türgeniň beýni sarsmasyna ýa-da kelle şikesine sezewar bolandygyna şübhelenýän bolsa, oýunçyny oýundan ýa-da türgenleşikden çykarmalydyr.
Alymlar futbol oýnamak bilen kellä zeper ýetmegiň arasynda baglanyşygyň bardygyny belleýärler, ýöne ylym henizem munuň näme üçin bolýandygyny doly düşündirip bilenok. Geçirilen gözlegler statistika görä beýlekilere garanyňda kelle bilen köp oýnaýan goragçylaryň bu howpa has ýakyndygyny belleýär.
