Ýerde häli-häzire çenli hasaba alnan iň gaty ses 1883-nji ýylda Indoneziýada Krakatau wulkan adasynyň atylmagy boldy. Partlama 3 müň kilometrden gowrak aralykda eşidildi we dünýädäki barometrler onuň planetany ýedi gezek aýlanan zarba tolkunyny hasaba aldy diýip, Live Science neşiri ýazýar.
Häzirki hasaplamalara görä, wulkanyň merkezinde sesiň gatylygy 310 desibele ýetip bilerdi. Şeýle derejede ses tolkunlary zarba tolkunlaryna öwrülýär, çünki ses tolkunlary 194 desibel çäginden geçenden soň, howa gysylýar we güýçli impuls ýaly hereket edýär.
Wulkandan 160 kilometr uzaklykda sesiň gatylygy, takmynan, 170 desibel bolup, bu gulagyň eşidişiniň hemişelik ýitmegi üçin ýeterlikdir. 64 kilometr aralykda bolsa partlama deňizçileriň gulak perdelerini deşip bilerdi.
Germaniýada Aheniň Reýn-Westfal tehniki uniwersitetiniň Eşidiş tehnologiýasy we akustika institutynyň ýolbaşçysy, professor Mihael Forlender partlama wagtynda Krakataunyň gatylygynyň takyk derejesiniň belli däldigini, çünki şol wagtlar ölçeg gurallarynyň bolmandygyny belleýär.
Iň gaty ses adyna ýene bir dalaşgär 1908-nji ýylda Sibirde Tungus meteoritiniň partlamagydyr. Ol, takmynan, 300-315 desibel diýlip hasaplandy.
Global datçikleriň ulanylan döwrebap sanly eýýamy barada aýdylanda, iň gaty ses ady 2022-nji ýylyň ýanwarynda Hunga-Tonga wulkanynyň atylmagyna degişlidir.
Bu güýçli atylma Ýeri ençeme gezek aýlanan we Merkezi Ýewropada hem Alýaskada adamlaryň eşiden ses tolkunyny döretdi. Golaýdaky ylmy stansiýa basyş böküşini hasaba aldy. Ol çeşmeden bir metr uzaklykda şertli desibele geçirilende, takmynan, 256 desibel bolardy. Ýöne alymlar çeşmäniň golaýynda adaty ses tolkunynyň däl-de, çalt hereket edýän howanyň bolandygyny belleýär. Şonuň üçin desibele geçirmek nätakyk netijäni berýär.
Geň ýeri, täze eýýamdaky iň güýçli zarba tolkuny adamlar üçin eşidilmedi diýen ýaly, sebäbi ol adamyň eşidiş mümkinçiliginiň çäginden daşdady.
