Gurban aýynyň ilkinji ongünlüginiň aýratynlygy

  • 04.07.2022 11:48
  • 46564
Gurban aýynyň ilkinji ongünlüginiň aýratynlygy

2-nji iýulda türkmen zyýaratçylary “Türkmenhowaýollary” gullugy tarapyndan guralan ýörite uçar gatnawy bilen Saud Arabystany Patyşalygyna haj parzyny berjaý etmäge ugradylar. Musulmanlaryň esasy baýramlarynyň biri bolan Gurban baýramynyň öňüsyrasynda ýurdumyzyň ähli welaýatlaryna we paýtagtymyza wekilçilik edýän watandaşlarymyz bütin dünýäniň zyýaratçylary bilen bir hatarda, şu sahawatly günlerde mukaddes Käbä tagzym etmek we beýleki dessurlary berjaý etmek üçin Mekgede hem-de Medinede bolarlar. TmCars.info bu gezekki materialynda Gurban aýynyň ilkinji ongünlüginiň aýratynlygy barada gürrüň bermegi makul bildi.

Yslam dininde iki sany uly baýramçylyk bar. Birinjisi, Oraza baýramy, ikinji Gurban baýramy. Oraza baýramy bilen Gurban baýramynyň arasy ortaça ýetmiş gündür. Gurban aýy hem edil Oraza aýy ýaly iň mertebeli, amallary has sogaply aýlaryň biri hasap edilýär. Esasanam, Gurban aýynyň ilkinji on güni aýratyn ähmiýet berilmegine mynasyp. Orta asyrlarda ýaşan musulman alymy Rejep al-Hanbeliniň «Lataif al-Maarif» atly eseriniň «Gurban aýynda bitirilmeli möhüm wezipeler» atly bölüminde «Gurban aýynyň ilkinji on gününiň tutuş ýylyň dowamyndaky iň gowy, iň bereketli günlerdigi» ýatlanylýar. Bu günlerde agyz beklemek, has köp ýagşylyk, haýyr-sahawat etmek, birek-biregi begendirmek ündelýär. Bu hakda Pygamber alaýhyssalamyň hadyslarynda hem beýan edilýär. «Allatagala ybadat etmek üçin günleriň içinde iň sogaplysy Gurban aýynyň (Zülhijjäniň) ilkinji on günüdir. Her gününiň orazasy bir ýylky Oraza, her gijeki ybadaty Gadyr gijesiniň ybadatyna barabardyr» diýen hadys getirilýär.  

Bu on günlükde uly haj ybadatynyň hem ýerine ýetirilýändigi, soňra Gurban baýramyna ýazyp gidýändigi has-da ähmiýetlidir. Gurban aýynyň onunjy güni Gurban baýramynyň ilkinji günüdir. Gurban baýramynyň öň ýanyndaky günlerde berjaý edilýän haj dessuryna uly haj diýilýär. Uly haj möwsüminden beýleki wagtlarda ýerine ýetirilýän haj dessuryna umra hajy diýilýär. Uly haj parzyny berjaý etmegi niýet edinen her bir adamyň ilki umra hajyny ýerine ýetirmegi gowy görülýär. Umra hajyna keramatly Käbäniň daşyndan ýedi gezek aýlanmak — tawaf etmek («tawaf etmek» sözi türkmen dilinde «togap etmek» ýaly ulanylýar. Aslynda diňe Käbe togap edilmelidir, ýagny diňe Käbäniň daşyndan aýlanmalydyr diýilýär), şükür namazyny okamak, Makam Ybraýyma barmak, Zemzem çeşmesiniň suwuny dik durup içmek, içmeziňden öňürti bolsa ýagşy dileg-dogalary etmek, soňra Safa bilen Merwe daglarynyň arasynda saý dessuryny — ýedi öwrümi (jemi üç ýarym aýlaw) ýerine ýetirmek degişlidir. Şu ýere çenli berjaý edilýän ybadatlar bilen umra hajy dessury tamamlanýar.

Uly haj ybadatynda bulardan başga-da bir gijäňi tagat-ybadat bilen Arafatda geçirmek, Adam ata bilen How enäniň zeminde tapyşan ýeri Arafat dagyna çykmak, Mina, Müzdelife ýaly ýerlerde dileg-doga we namaz-ybadata berilmek, Minadaky ýetmiş pygamberiň namaz okan ýerinde namaz okamak, Iblise daş oklamak, gurbanlyk janly bermek ýaly  haj parzynyň berjaý edilmeli şertleri bardyr. Bu şertler ýerine ýetirilenden soňra, hajylar ýa saçlaryny bütinleý syrdyrýarlar ýa-da yrym-ynanjyna laýyklykda saçlarynyň bir ýerinden gyrkdyrýarlar.

Taryhy rowaýatlara görä, keramatly Käbäniň ilkinji kerpijini perişdeler goýupdyr. Olar bu işde Adam ata ýardamçy bolupdyrlar. Mukaddes Käbäniň taryhy soňra Ybraýym pygamber bilen baglanyşykly wakalar bilen has-da baýlaşýar. Bibi Hajaryň ogly Ysmaýyl üçin suw gözläp, iki ýana elewrän ýerleri — Safa bilen Merwe daglarynyň arasy hem soňlugy bilen haj dessuryna öwrülýär.

Käbedäki Gara daşyň sag burçundan, sag elini galdyryp, Käbä salam bermek bilen tawaf dessuryny berjaý etmäge girişilýär. Rowaýatlara göra, «eýýäm birinji tawafda ynsan özi hem-de özi bilen baglanyşykly ähli zatlar — geçmişi, şu güni, geljegi hakda düýpli pikir öwrüp ýetişýär. Imanynyň derejesine görä ýüregine nur guýlup başlaýar. Ýedinji tawafy berjaý edýänçä onuň ruhy dünýäsi ymykly päklenip, kalby-köňli nur bilen dolýar. Ol kämilligiň täze tapgyryny alamatlandyrýar» diýilýär.

Ýylyň iň bereketli, amallary has sogaply günleri hökmünde ýatlanylýan Gurban aýynyň şu günlerinde ýerine ýetirýän tagat-ybadatlaryňyz Hak dergähinde kabul bolsun!

düýn 18:51
38881

Türkmenistanda dalaşgärlere harby çagyryşy yza süýşürmäge hukuk berýän Kanun çap edildi

Türkmenistanda ýokary we orta hünär okuw mekdeplerine ýüz tutýan dalaşgärlere harby gulluga çagyryş möhletini yza süýşürmäge mümkinçilik berýän «Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna...

düýn 15:49
8705

Bill Geýts gowy görýän 5 sany kitabynyň adyny aýtdy

Bill Geýts blogynda gowy görýän bäş sany kitabynyň adyny aýtdy. Ol kitaplary dowamly baýramçylyk günlerinde okamagy maslahat berýär. Adatça, Bill Geýts şeýle bloglarda soňky ýylda haýsy kitaplary okandygy barada...

düýn 01:06
39825

Türkmenistana sowuk hem ýagynly howa aralaşýar

Türkmenistanda eýýäm şu hepdäniň ortalaryndan howanyň üýtgäp, sowuk hem ýagynly howa akymynyň aralaşmagyna garaşylýar. Sişenbe güni demirgazykda sebitlerde gije termometriň sütünjigi -2 — -7 gradusa düşüp biler...

26.11.2022 22:12
3040

Toni ROBBINS, «Özüňe erk etmegiň gudraty» (20-nji bölüm)

Dowamy. Beýleki bölümleri şu salgylardan okap bilersiňiz: 1-nji bölüm 2-nji bölüm 3-nji bölüm 4-nji bölüm 5-nji bölüm 6-njy bölüm 7-nji bölüm 8-nji bölüm 9-njy bölüm 10-njy bölüm 11-nji bölüm 12-nji bölüm 13-nji...