Alymlar eliňi ýygy-ýygydan ýuwmagyň ýene bir sebäbini atlandyrdylar

Environmental Science & Technology Letters žurnalynda neşir edilen derňew işleriň maglumatlary boýunça, zyýanly antipirenler eliň derisinde we ykjam telefonlarda bolup bilýärler. Bu barada medikforum.ru habar berýär.
1970-nji ýyllarda elektron-şöhleli trubkalaryň esasynda telewizorlaryň eýýamy başlandy. Şekili güberçek ekrana çykarmak prosesinde bu trubkalar gyzdyrylýardy. 70-nji ýyllarda enjamlaryň ýüzlerçe gezek ýanma hadysasy döwrebap tekiz telewizorlaryň “başyny başlaýjylaryň” göwrümleýin korpusyna ýörite otdan goraýjy materiallaryň – antipirenleriň goşulmagyna getirdi.
Antipirenler agajy, matany, plastikany we beýleki materiallary ot almakdan we ýanmakdan goraýar. Ýöne bu himiki maddalaryň goraýjy häsiýetleriniň ýene bir tarapy bar. Alymlar telewizorlaryň plastik korpusyna goşulan galogenleşdirilen antipirenleriň ýerleşýän ýerindäki howa, ondan soň ele ýa-da mobil gurluşlara geçip bilýändigini anykladylar. Olar bilen mydama özaragatnaşykda bolmak zäherli maddalar bilen gatnaşyga getirip biler. Barlagy geçirijiler munuň gigiýena we eliňi ýygy-ýygydan ýuwmalydygy barada ýatdan çykarmazlygyň ýene bir sebäbidigini belleýärler.
Ozalky barlaglar antipirenleriň hereketiniň intellekt koeffisiýentiniň (IQ) peselmegine we ösüp gelýän nesliň özüni alyp barşynda meseleleriň ýüze çykmagyna getirip bilýändigini görkezdi.
Ýöne ýanma howpy minimal bolan telewizorlaryň döwrebap modelleriniň muňa nähili gatnaşygy bolup biler? Bu gatnaşygyň häzir hem plastik korpusyň 25%-iniň antipirenlerden durýanlygyndadyr. Şonuň üçin Toronto uniwersitetiniň alymlary telewizor bolan öýlerde zyýanly maddalaryň mukdarynyň nähilidigini anyklamak islediler. Antipirenleriň mukdary 51 sany kanada öýüniň howasynda, poldaky tozanda, elektron gurluşlaryň ýüzünde we barlaga gatnaşyjylaryň elinde ölçenildi. Netijede, antipirenleriň ykjam dewaýslaryň, aýratynam, öýjükli telefonlaryň ýüzünde bolýandygy anyklanyldy. Smartfonlaryň korpusyny eýýäm birnäçe wagt bäri otdan goraýjy goşundylar bilen üpjün edenoklar, şonuň üçin alymlar antipirenleriň telefonuň ýüzüne düşmeginiň ýeke-täk ýoly ulanyjylaryň eli arkaly diýip çakladylar. Bu mesele hem koronawirus ýagdaýy ýaly eliňi ýygy-ýygydan sabynlap ýuwmak bilen çözülýär.