Aýyň döreýşi baradaky çaklamalar

  • 26.02.2021 08:38
  • 20k+

P.K.Şternberg adyndaky Döwlet astronomiýa institutynyň Galaktikany we üýtgeýän ýyldyzlary öwreniş bölüminiň uly ylmy işgäri  Wladimir Surdin Aýyň döreýiş teoriýalary barada gürrüň berdi. Çaklama görä, Aýyň aslynda Ýeriň bir bölegi bolmagy hem mümkin. Bu barada actualnews.org habar berdi.

Birinji nazaryýete görä, Aý Ýerden uzak aralykda döräp, diňe soňlugy bilen onuň orbitasyna çekilipdir. Ikinji çaklama muňa düýpgöter ters gelýär: onuň tarapdarlary Aýyň planetanyň ýakyn töwereginde dörändigini öňe sürýärler.
Şeýle-de bolsa, häzirki döwürde ylmy jemgyýetde iň meşhur garaýyş - Aýyň Ýerden bölünmegi we soňra onuň orbitasyna girmegi. Hünärmen munuň ýüze çykmagynyň sebäpleri barada belläp, öň Gün ulgamynyň köp planetadan ybaratdygyny we  soň olaryň sanynyň sekize çenli azalandygyny aýtdy.
Haçandyr bir wagt göwrümi 10 esse kiçi bolan planeta Ýere gelip urupdyr. Çakyşmanyň netijesinde, üstki mantiýanyň bir bölegi Ýerden aýrylyp, Aýa öwrülipdir. Häzirki wagtda alymlaryň şübhelenmeýän ýeke-täk zady - Aýyň ozal Ýere has ýakyn bolandygy, häzir bolsa ondan kem-kemden daşlaşýandygydyr.

düýn 14:05
5.6k+

Küýki hem burunlak: Ýaponiýada dünýäniň iň «betgelşik» uçary görkezildi

Ýaponiýanyň täze reaktiw uçary Kawasaki EC-2 özüniň geň we adatdan daşary daşky keşbi bilen köpçüligiň, esasan hem awiasiýa höwesjeňleriniň ünsüni çekdi. Ýük daşaýjy uçaryň binýadynda döredilen bu model, özüniň «çişen» burny we göwresiniň ýokarky bölegindäki iki sany äpet büküri bilen beýleki uçarlardan düýpli tapawutlanýar...

düýn 13:40
2.3k+

Nemes matematigi 60 ýyllyk meseläniň çözgüdi üçin Abel baýragyny aldy

Nemes matematigi Gerd Faltings 1983-nji ýylda öňe sürlen Mordell çaklamasynyň subutnamasy üçin 2026-njy ýylyň Abel baýragynyň eýesi boldy. Bu barada «New Scientist» neşiri habar berýär. Bu çaklama 1922-nji ýylda Luis Mordell tarapyndan düzülipdi...

düýn 09:29
3.9k+

Panamada iň ownuk ýaprakly agaç tapyldy: görnüş derrew ýitmek howpy astynda diýlip yglan edildi

Smitson institutynyň botanikleri Panamada Clusia nanophylla atly täze agaç görnüşini resmi taýdan beýan etdiler. Bu ösümligiň taryhy 2000-nji ýylda Serro-Kolorado daglyk sebitinden başlandy, ýöne bilermenleriň onuň özboluşlylygyny tassyklamagy üçin 25 ýyl gerek boldy...

22.03.2026 16:03
3.3k+

Gadymy müsür hatdatlary 3300 ýyl öň häzirki ýaly ştrihler bilen ýalňyşlaryny düzedipdirler

Gadymy Müsüriň hatdatlarynyň papiruslardaky ýalňyşlary häzirki zaman kanselýariýa ştrihine meňzeş madda bilen düzedendikleri alymlar tarapyndan subut edildi. Bu barada Kembrijdäki Fiswilliam muzeýiniň hünärmenleri mälim edýärler...