Ykdysadyýet boýunça Nobel baýragy gatnaşyklaryň ykdysadyýetine empiriki garaýyş üçin berildi

Ykdysadyýet boýunça Nobel baýragy gatnaşyklaryň ykdysadyýetine empiriki garaýyş üçin berildi

Alfred Nobeliň hatyrasyna Şwesiýanyň döwlet bankynyň baýragy kanadaly-amerikaly ykdysatçy Dewid Kardyň we amerikaly gözlegçiler Joşua Angrist bilen Gwido Imbensiň arasynda paýlandy. Bu barada Patyşalyk ylymlar akademiýasynyň Nobel komiteti yglan etdi diýip, TASS habar berýär.

Karda baýrak “zähmet ykdysadyýetine goşan empiriki goşandy üçin” berildi. Angrist bilen Imbens baýragyň ikinji ýarysyny “sebäp-netije baglanyşygyny seljermekde metodologik goşantlary üçin” alarlar.

Şu ýylyň laureatlary zähmet bazary üçin täze garaýyşlary hödürlediler we ykdysady prosesleriň sebäbi we netijesi barada tejribe usuly bilen nähili netije çykaryp boljakdygyny görkezdiler. “Olaryň çemeleşmeleri beýleki pudaklara hem ýaýrap, empiriki gözleglerde rewolýusiýa geçirdi” – diýip, Nobel komiteti belleýär.

Alymlar tejribeleriň kömegi bilen sosial ylymlar üçin möhüm bolan sebäpleri we netijeleri ýüze çykaryp boljakdygyny görkezdiler: mysal üçin, immigrasiýanyň töleg derejesine we iş bilen üpjünçilige ýa-da dowamly bilimiň geljekdäki girdejä täsirini. 

“Esasy pursat tötänleýin wakalaryň ýa-da syýasatyň üýtgemeginiň adamlar toparlaryna dürlüçe garalmagyna sebäp bolýan ýagdaýlardan peýdalanmakdyr” – diýip, şwesiýaly hünärmenler belleýär.   

Tebigy tejribäni ulanyp, Dewid Kard pes aýlyk hakynyň, immigrasiýanyň we bilimiň zähmet bazaryna ýetirýän täsirini seljerdi. 

“1990-njy ýyllardan başlap, onuň gözlegleri umumy kabul edilen pikirlere garşy çykyp, täze seljermelere we açyşlara getirdi. Beýlekiler bilen bir hatarda, netijeler pes zähmet hakynyň ýokarlanmagynyň iş orunlarynyň azalmagyna getirmejekdigini görkezdi. Häzir biz täze immigrasiýanyň ýurtda doglanlaryň girdejilerine oňyn täsir edip biljekdigini bilýäris, immigrantlaryň öňki nesilleri bolsa otrisatel täsirlere sezewar bolup bilýär. Şeýle-de, biz häzirki zaman talyplarynyň zähmet bazaryndaky üstünlikleri üçin mekdep gorunyň öň pikir edilişinden has ähmiýetlidigine düşündik” – diýip, komitet ýazýar.